Το Μαντράκι είναι το ιστορικό λιμάνι της Ρόδου — ίσως το πιο διάσημο λιμάνι του Αιγαίου μετά τον Πειραιά. Στέκει βόρεια της παλιάς πόλης, χωρίζοντας την μεσαιωνική Ρόδο από τη Νέα Πόλη που έχτισαν οι Ιταλοί στις δεκαετίες 1920-1930. Εδώ φέρεται ο μύθος ότι στεκόταν ο Κολοσσός, εδώ τα τρία μεσαιωνικά ανεμόμυλοι στέκουν δίπλα στα χάλκινα ελάφια-σύμβολα της Ρόδου, εδώ τα κρουαζιερόπλοια, οι κάβες και τα ψαροκάικα συναντιούνται. Νο 1 σημείο φωτογραφίας στη Ρόδο.
Η ιστορία του Μαντρακίου
Αρχαία Ρόδος και Κολοσσός (4ος αι. π.Χ.)
Το Μαντράκι ήταν το πολεμικό λιμάνι της αρχαίας Ρόδου (το εμπορικό ήταν λίγο πιο νότια). Η αρχαία ροδιακή πόλη — μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις του αρχαίου κόσμου — διέθετε πάνω από 130 πολεμικά πλοία που στάθμευαν εδώ.
Στο σημείο αυτό υψώθηκε ο Κολοσσός της Ρόδου (~280 π.Χ.) — αν και η ακριβής τοποθεσία αμφισβητείται. Ο μύθος του “πατούσε στις δύο πλευρές της εισόδου” είναι μεσαιωνικός, προστέθηκε αιώνες μετά την καταστροφή του αγάλματος.
Ιπποτική περίοδος
Στους ιπποτικούς χρόνους (1309-1522), το Μαντράκι παρέμεινε το κύριο λιμάνι της Ρόδου. Οι Ιππότες έχτισαν τους 3 αλλήλοδιαδοχικούς ανεμόμυλους στον δυτικό μώλο, και το κάστρο του Αγίου Νικολάου στο βόρειο άκρο για άμυνα.
Οθωμανική περίοδος (1522-1912)
Λιγότερο εμπορική δραστηριότητα. Οι Οθωμανοί ανέπτυξαν περισσότερο το εμπορικό λιμάνι στη νότια πλευρά.
Ιταλική περίοδος (1912-1943) — η μεγάλη μεταμόρφωση
Όταν οι Ιταλοί κατέλαβαν τα Δωδεκάνησα στον ιταλο-τουρκικό πόλεμο 1912, ξεκίνησαν εκτεταμένα οικοδομικά έργα στη Ρόδο. Στο Μαντράκι και στη Νέα Πόλη δίπλα του, έχτισαν:
- Νέα Αγορά (Foro Italico): η αγορά της πόλης (1925).
- Εκκλησία Ευαγγελισμού: γοτθικός ναός (1925).
- Κυβερνείο (Government House): παλάτι ιταλικού κυβερνήτη (1927).
- Albergo delle Rose (Ξενοδοχείο των Ρόδων), σήμερα Casino Rhodes (1927).
- Albergo Italia (Ξενοδοχείο Ιταλίας), σήμερα Hotel Mediterranean.
- Δικαστήριο (Palazzo della Giustizia): νεοκλασικό κτίριο.
- Καπνεργοστάσιο (Manifattura Tabacchi).
- Δημοτικό Θέατρο: σύγχρονο για την εποχή.
Όλα αυτά είναι σήμερα εμβληματικά κτίρια της Νέας Πόλης Ρόδου.
Σύγχρονη εποχή
Από 1947 (ένωση Δωδεκανήσων με Ελλάδα), το Μαντράκι λειτουργεί ως κύριο λιμάνι κρουαζιερόπλοιων της Ρόδου. Δέχεται +1 εκατομμύριο επισκέπτες ετησίως. Δίπλα του, τα εμπορικά κατοικία και αναψυχής έχουν τα δικά τους ξεχωριστά λιμενικά τμήματα.
Τι θα δεις σήμερα
Είσοδος Μαντρακίου — τα χάλκινα ελάφια
Στις δύο μαρμάρινες κολώνες στην είσοδο του λιμανιού, δύο χάλκινα ελάφια σύμβολα της Ρόδου: το αρσενικό (κόκκινο, ‘Έλαφος’) και το θηλυκό (‘Ελαφίνα’). Τοποθετήθηκαν από τους Ιταλούς το 1928 ως σύμβολο του νησιού. Σύμφωνα με τη μυθολογία, τα ελάφια έσωσαν τη Ρόδο από φιδία που λυμαίνονταν τα δάση.
Τα ελάφια δεν είναι στις θέσεις του Κολοσσού — είναι καθαρά συμβολική προσθήκη. Αλλά σχεδόν κάθε τουριστική φωτογραφία της Ρόδου περιλαμβάνει αυτά τα ελάφια.
Οι τρεις ανεμόμυλοι
Στον δυτικό μώλο του Μαντρακίου, τρεις πέτρινοι ανεμόμυλοι του 15ου αιώνα. Αρχικά ήταν πέντε, αλλά δύο καταστράφηκαν σε σεισμούς. Οι τρεις διασωθέντες:
- Πέτρινες κυλινδρικές κατασκευές, ~10 μέτρα ύψος.
- Λευκές πτέρυγες (αναπαλαιωμένες) με υφάσματα.
- Παλιότερα έλεθαν σιτηρά που ξεφορτώνονταν τα πλοία.
Σήμερα δεν λειτουργούν ως μύλοι, είναι διακοσμητικοί. Από αυτούς εκπληκτική φωτογραφία με τους ιστούς των γιοτ μπροστά και την παλιά πόλη πίσω.
Κάστρο Αγίου Νικολάου
Στο βόρειο άκρο του δυτικού μώλου, πέτρινο κάστρο 15ου αιώνα χτισμένο από τον Μέγα Μάγιστρο Pierre d’Aubusson. Κυλινδρικό σχήμα, ~25 μέτρα ύψος. Δεν είναι μόνιμα ανοιχτό για επισκέπτες — μόνο για ειδικές εκδηλώσεις.
Νέα Αγορά (Foro Italico)
Στην ανατολική πλευρά του Μαντρακίου, εξάγωνη κεντρική αγορά με εξωτερική στοά και εσωτερικό κήπο. Χτίστηκε 1925. Στεγάζει σήμερα:
- Καφενεία και εστιατόρια στις στοές.
- Παραδοσιακά καταστήματα με κεραμικά, σπόγγους, ντόπια προϊόντα.
- Δημοτική Αγορά στο εσωτερικό (φρούτα, λαχανικά).
Πιο τουριστική από αυθεντική, αλλά πανέμορφο κτίριο.
Εκκλησία Ευαγγελισμού
Σε νεογοτθικό ύφος, χτίστηκε 1925 από τους Ιταλούς ως καθεδρικός ναός των Καθολικών. Πιστή αντιγραφή της Παναγίας του Κάστρου (παλιάς ιπποτικής εκκλησίας στην παλιά πόλη που είχε καταστραφεί). Σήμερα ορθόδοξη μητρόπολη της Ρόδου.
Στο εσωτερικό, τοιχογραφίες του Φώτη Κόντογλου (1951-1961) — ζωγράφος και ηγέτης της νεοβυζαντινής ζωγραφικής αναβίωσης στην Ελλάδα.
Κυβερνείο
Παλάτι του ιταλικού Κυβερνήτη (1927), εντυπωσιακό νεοκλασικό κτίριο με βενετικά τοξωτά, εσωτερική αυλή. Σήμερα έδρα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Δεν επισκέπεται εσωτερικά (κυβερνητικό), αλλά εξωτερικά εντυπωσιακό.
Casino Rhodes (πρώην Albergo delle Rose)
Ξενοδοχείο πολυτελείας 1927 σε ιταλικό νεοκλασικό-βενετσιάνικο ύφος. Από τα πιο όμορφα κτίρια της Νέας Πόλης. Σήμερα Casino Rhodes — λειτουργεί 24 ώρες/μέρα, με ρουλέτα, μπλακτζάκ, μπακαρά, μηχανήματα. Εξωτερικά αξίζει επίσκεψη ακόμα και αν δεν παίζεις.
Δημοτικό Θέατρο και Δημαρχείο
Δίπλα στο Καζίνο, σύγχρονο για την εποχή θέατρο (1937) σε νεοκλασικό ύφος. Σήμερα φιλοξενεί παραστάσεις, συναυλίες, εκδηλώσεις.
Albergo Italia (σήμερα Mediterranean Palace)
Πολυτελές ξενοδοχείο 1925, σύγχρονο 5 hotel* σήμερα. Πανέμορφη πρόσοψη.
Η Νέα Πόλη — γύρω από το Μαντράκι
Στο νότιο άκρο του Μαντρακίου εκτείνεται η Νέα Πόλη της Ρόδου — η σύγχρονη πρωτεύουσα του νησιού. Εδώ ζει η πλειοψηφία των κατοίκων της Ρόδου (περίπου 70.000 από 90.000 σύνολο).
Διαφορά από Παλιά Πόλη
- Σύγχρονη αρχιτεκτονική (πολυκατοικίες, εμπορικά κτίρια).
- Πλατιοί δρόμοι με αυτοκίνητα.
- Νεοκλασικά ιταλικά κτίρια σε κεντρικές περιοχές.
- Εμπορικό κέντρο της πόλης.
- Σχολεία, νοσοκομεία, υπουργεία.
Σημαντικά σημεία της Νέας Πόλης
- Πλατεία Αλεξανδρούπολης: μπροστά από την Πύλη Ελευθερίας, σύγχρονη.
- Οδός Παπάγου: εμπορική οδός με μαγαζιά.
- Αγία Παρασκευή και Αγιοσ Ιωάννης: σύγχρονοι ορθόδοξοι ναοί.
- Παλάτι Επαρχίας: στην οδό Αλεξανδρούπολης.
- Λιμανάκι Κολώνας: μικρό λιμάνι αλιευτικών δυτικά Μαντρακίου.
Πρακτικές πληροφορίες
Παρκάρισμα
- Πάρκινγκ Αλεξανδρόπολης: δωρεάν, μεγάλο αλλά γεμίζει.
- Πάρκινγκ Νέας Αγοράς: επί πληρωμή 2-3€/ώρα.
- Παρκάρισμα στους δρόμους: δύσκολο, με μετρητές.
Καιρός
Καλοκαίρι το Μαντράκι έχει συχνά μελτέμι — βορινός άνεμος που δροσίζει αλλά μπορεί να είναι έντονος. Ιδανικό για βόλτα 18:00 και μετά.
Φωτογραφικές ώρες
- Πρωί 08:00-10:00: ροζ φως, χωρίς πούλμαν.
- Απόγευμα 17:00-19:00: χρυσό φως, ηλιοβασίλεμα.
- Νύχτα 21:00-22:00: ανεμόμυλοι φωτισμένοι, καφέ ζωντανά.
Συνδυασμένη βόλτα
Διαδρομή ολόκληρου Μαντρακίου-Νέας Πόλης (1.5 ώρα):
- Πύλη Ελευθερίας → Πλατεία Σύμης
- Νέα Αγορά (15 λεπτά)
- Χάλκινα ελάφια (10 λεπτά φωτογραφίες)
- Δυτικός μώλος → Ανεμόμυλοι (20 λεπτά)
- Κάστρο Αγίου Νικολάου (φωτογραφίες)
- Επιστροφή → Εκκλησία Ευαγγελισμού (20 λεπτά)
- Κυβερνείο → Καζίνο → Albergo Italia (15 λεπτά εξωτερικά)
- Σύσταση: καφές στην οδό Σολομώντος
Σύσταση
Το Μαντράκι είναι οπωσδήποτε στη λίστα της πρώτης σου ημέρας στη Ρόδο. Πρωί φωτογραφίες, απόγευμα βόλτα στη Νέα Αγορά, βραδινό σε καφέ-εστιατόριο μπροστά στο λιμάνι. Ο συνδυασμός με την Παλιά Πόλη απέναντι είναι ιδανικός — πέρασες σε 30 λεπτά από αρχαιότητα → ιπποτικά → οθωμανικά → ιταλικά → σύγχρονα. Λίγες πόλεις στον κόσμο δίνουν αυτή την ιστορική στρωματογραφία σε τόσο κοντινή απόσταση.