Η Χίος είναι από τα νησιά που κανείς δεν περιγράφει εύκολα. Δεν έχει τη γραφικότητα των Κυκλάδων, δεν έχει το μέγεθος της Λέσβου. Έχει όμως κάτι μοναδικό στον κόσμο: τη μαστίχα, το ρετσίνι του σχίνου Pistacia lentiscus var. Chia που βγαίνει μόνο εδώ, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες εδάφους, σε 24 χωριά στη νότια πλευρά. Η μαστίχα έγινε UNESCO άυλη πολιτιστική κληρονομιά το 2014. Γύρω από αυτήν χτίστηκαν τα μεσαιωνικά Μαστιχοχώρια - Μεστά, Πυργί, Ολύμποι - αληθινές φρουριακές πολιτείες του 14ου αιώνα με στενά σοκάκια και ψηφιδωτές όψεις. Μαζί με τη βυζαντινή Νέα Μονή, το νησί προσφέρει ένα πολιτισμικό πακέτο που δεν το συναγωνίζεται κανένα άλλο στο Αιγαίο.
Τι θα δεις
- Μεστά, Πυργί και Ολύμποι - τα μαστιχοχώρια UNESCO
- Νέα Μονή Χίου, μνημείο UNESCO με βυζαντινά ψηφιδωτά 11ου αιώνα
- Μουσείο Μαστίχας στο Πυργί και γραμμένες όψεις (ξυστά)
- Χώρα Χίου με κάστρο, μουσείο και το κεντρικό λιμάνι
- Βολισσός, η πατρίδα του Ομήρου, και η παραλία της Μανδράκι
- Σιδηρούντα, Βροντάδος, χωριά της βόρειας πλευράς με βάρκες Ομήρου
Γιατί να επιλέξετε Χίος
Στο βόρειο Αιγαίο, η Χίος είναι το νησί που οι περισσότεροι Έλληνες αντιμετωπίζουν ως ιστορικό υπόβαθρο, λιγότερο ως τουριστικό προορισμό. Πρωτεύουσα ναυτιλίας (οι Χιώτες εφοπλιστές κρατάνε σημαντικό κομμάτι του παγκόσμιου εμπορικού στόλου), γενέτειρα του Ομήρου σύμφωνα με την πιο δυνατή παράδοση, τόπος όπου γράφτηκε το “Ο Γέρος του Μοριά” του Παπαδιαμάντη. Είναι νησί με πυκνή ιστορία και μικρή έκθεση στον τουριστικό κόσμο - και αυτό είναι ο μεγαλύτερος λόγος για να πας.
Το ατού της Χίου είναι ο μοναδικός συνδυασμός: βυζαντινή κληρονομιά παγκοσμίου κλάσης (Νέα Μονή με ψηφιδωτά του 11ου αιώνα), μεσαιωνικές φρουριακές πόλεις που αποτελούν μία από τις καλύτερες διατηρημένες γεωμετρίες μεσαιωνικού αστικού ιστού στη Μεσόγειο (Μεστά, Πυργί, Ολύμποι), ένα προϊόν μοναδικό στον κόσμο με UNESCO άυλη κληρονομιά (μαστίχα), και ομορφιά φύσης που διαφέρει δραματικά από βόρεια (άγρια, βραχώδης) σε νότια (πεδινή, ευκαλυπτών). Προσθέτεις ότι τιμές ειναι από τις πιο προσιτές στο Αιγαίο και έχεις ένα νησί που σε ανταμοίβει για τον χρόνο που του δίνεις.
Τι να δείτε
Ξεκίνα από τη Χώρα της Χίου με το Γενουατικό Κάστρο. Πρωτεύουσα του νησιού με 25.000 κατοίκους και το πρώτο μεγαλύτερο λιμάνι. Περπάτα στο φρούριο (βυζαντινό, ανακαινισμένο από Γενουάτες και Οθωμανούς), δες το Τζάμι Μετζητιέ στην κεντρική πλατεία, επισκέψου το Αρχαιολογικό Μουσείο και το Μουσείο Κοραή (Ναυτικό Μουσείο). Η παραλιακή Προκυμαία με τα νεοκλασικά είναι ζωντανή τα βράδια.
Η Νέα Μονή, μνημείο UNESCO με βυζαντινά ψηφιδωτά, 10 χλμ δυτικά της Χώρας στο εσωτερικό, είναι υποχρεωτική επίσκεψη. UNESCO World Heritage από το 1990 μαζί με τον Όσιο Λουκά και τον Δαφνί. Βυζαντινή μονή του 11ου αιώνα με ψηφιδωτά που θεωρούνται από τα υψηλότερης αισθητικής της μακεδονικής αναγέννησης. Αφιέρωσε 1,5-2 ώρες, μπες και στο μικρό μουσείο. Στη διαδρομή δες τον εγκαταλελειμμένο Ανάβατο - “το μικρό Μυστρά” - όπου έγινε η σφαγή της Χίου το 1822.
Τα Μαστιχοχώρια στο νότο είναι η αποκορύφωση. Τα Μεστά είναι τα πιο καλά διατηρημένα μεσαιωνικά - εσωτερικός λαβύρινθος σοκακιών, σκεπαστές καμάρες, κεντρικός τετράγωνος πύργος, πέτρινα σπίτια που σχηματίζουν φυσικό τείχος. Το Πυργί έχει τις διάσημες ξυστές όψεις - μαύρο-άσπρα γεωμετρικά σχέδια χαραγμένα σε ασβεστωμένους τοίχους, μοναδική τεχνική στην Ελλάδα. Επισκέψου εδώ το Μουσείο Μαστίχας του ΠΙΟΠ - εξαιρετικό, με διαδραστικά, παρακολουθείς όλη τη διαδικασία της καλλιέργειας μαστίχας από το κέντημα του δέντρου ως την τελική μαστίχα.
Οι Ολύμποι είναι λιγότερο τουριστικές - αυθεντικότερες, με παλιές ντόπιες στο καφενείο. Η Καλαμωτή και η Βέσσα αξίζουν στάσεις.
Στα βόρεια, η Βολισσός με την παραλία Μανδράκι - η ομηρική πατρίδα σύμφωνα με μια παράδοση - είναι χωριό στη μέση του λιόφυτου με ερείπια βυζαντινού κάστρου πάνω από την πόλη. Κάτω η παραλία Μανδράκι είναι εκπληκτική. Η Σιδηρούντα, ο Βροντάδος και τα ναυτικά Καρδάμυλα είναι απομακρυσμένα χωριά με αυθεντικούς ψαράδες και εργαστήρια βάρκες (οι τυπικές ομηρικές βάρκες γίνονται ακόμα εδώ).
Για παραλίες, η Μαυρά Βόλια στον Εμπορειό είναι μοναδικές - μαύρα βότσαλα ηφαιστειογενή, με μαύρους βράχους. Το Καρφάς κοντά στη Χώρα είναι η πιο οργανωμένη οικογενειακή. Η Αγία Φωτεινή, η Μεγάλος Λίμνιωνας, η Μαγεμένη - όλες αξιόλογες σε διαφορετικές πλευρές. Στα βόρεια, η Γκιόσονας και η Λιμιά είναι παραπολύ ωραίες και ήσυχες.
Πώς θα φτάσετε
Αεροπορικά από Αθήνα, Aegean και Sky Express πετούν καθημερινά, διάρκεια 45-50 λεπτά, τιμές 70-130 ευρώ οικονομικά αν κλείσεις 4-6 εβδομάδες πριν. Από Θεσσαλονίκη 2-3 φορές την εβδομάδα, 1 ώρα 10 λεπτά. Το αεροδρόμιο είναι 4 χλμ νότια της Χώρας, 8 λεπτά με αμάξι.
Ακτοπλοϊκά από Πειραιά, Blue Star και Hellenic Seaways εκτελούν τη γραμμή σε 8 ώρες (συχνά με στάση σε Μυτιλήνη). Τιμές οικονομικής 45-60 ευρώ, καμπίνες 90-140. Συνήθως βραδινή αναχώρηση 19:00-21:00, άφιξη πρωί. Βολεύει αν θες να μεταφέρεις αυτοκίνητο - η Χίος το ζητάει.
Σύνδεση με τον Τσεσμέ της Τουρκίας είναι 45 λεπτά με ταχύπλοο. Χρήσιμη αν συνδυάζεις ταξίδι με Σμύρνη ή Κουσάντασι. Λειτουργεί σε περιόδους χωρίς εντάσεις.
Εσωτερικές συνδέσεις με Μυτιλήνη, Ικαρία, Σάμο, Οινούσσες, Ψαρά - η Χίος είναι κόμβος για το βορειοανατολικό Αιγαίο.
Πότε να πάτε
Μάιος και Ιούνιος είναι υπέροχοι για αυτό το νησί. Θερμοκρασίες 22-28°C, θάλασσα αρχίζει να κολυμπιέται, άγρια λουλούδια παντού, αρχαιολογικοί χώροι και μαστιχοχώρια άνετα χωρίς πούλμαν. Ο Σεπτέμβριος (όλος ο μήνας) είναι ακόμα πιο ιδανικός - σταθερός καιρός, θάλασσα ζεστή, τιμές κάτω από peak, και αρχίζει η συλλογή της μαστίχας (Ιούλιος-Σεπτέμβριος) που είναι θέαμα ιδιαίτερο στα χωριά.
Ιούλιος-Αύγουστος είναι peak. Θερμοκρασίες 28-33°C, σποραδικά καύσωνες. Η Χίος έχει πολύ Αθηναίους με εξοχικό από παλιά οικογένεια και κατεβαίνουν μαζικά - τα παραθαλάσσια γεμίζουν, τα μαγαζιά χρειάζονται κράτηση, τιμές υψηλότερες. Παρά ταύτα το νησί δεν χάνει τον χαρακτήρα του - είναι πολύ μεγάλο για να γίνει τουριστική βιτρίνα.
Ο Οκτώβριος κρατάει ζεστό καιρό μέχρι τα μέσα του μήνα. Ιδανικός για περιπάτους στα μαστιχοχώρια, την Νέα Μονή, Βολισσό - χωρίς ζέστη και χωρίς πούλμαν. Η θάλασσα είναι ακόμα 22-23°C, κολυμπήσιμη για όσους αντέχουν.
Χειμώνα η Χίος κρατάει ζωντανή τη Χώρα - φοιτητές, εργαζόμενοι στα ναυτιλιακά γραφεία, ντόπιος πληθυσμός. Τα χωριά αποσυρδένονται. Καλές τιμές, ενδιαφέρουσες γευστικές ανακαλύψεις.
Πού θα μείνετε
Η Χώρα της Χίου είναι πρακτική βάση για την πρώτη φορά. Boutique ξενοδοχεία σε αρχοντικά, διαμερίσματα στα νεοκλασικά, πρόσβαση σε αεροδρόμιο, λιμάνι, μουσεία. Κοντά το Καρφάς είναι το πιο οργανωμένο παραθαλάσσιο με οικογενειακά resorts και ξενοδοχεία πάνω στην παραλία.
Τα Μεστά και το Πυργί έχουν πέτρινα σπίτια και μικρά guesthouses που διατηρούν τη μεσαιωνική αισθητική. Μοναδική εμπειρία να μείνεις σε μεσαιωνικό σοκάκι όπου το βράδυ δεν ακούγεται τίποτα. Ταιριάζει σε όσους θέλουν πολιτισμό πάνω από παραλία. Χρειάζεσαι αμάξι, τα σοκάκια είναι για πεζούς.
Η Βολισσός βόρεια είναι επιλογή αν θες απομόνωση και παρθένες παραλίες. Μικρά καταλύματα στο χωριό ή κοντά στην παραλία Μανδράκι. Ησυχία, ντόπιοι, λίγοι τουρίστες.
Ο Εμπορειός με τις μαύρες παραλίες είναι για όσους θέλουν αμεσο παραλία και κοντινή πρόσβαση στα μαστιχοχώρια. Μικρό χωριό ψαράδων με γοητεία, μικρά ξενοδοχεία.
Συμβουλές ταξιδιού
Αγόρασε μαστίχα και μαστιχέλαιο από τα καταστήματα της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου - υπάρχουν σε Χώρα και Πυργί. Γνήσια προϊόντα με πιστοποίηση, σε αντίθεση με τα τουριστικά. Δοκίμασε και λικέρ μαστίχα (Mastiha liqueur) - ταιριάζει με παγάκι σαν digestif.
Στη Νέα Μονή, πήγαινε πρωί (09:00-11:00) για καλύτερο φως στα ψηφιδωτά. Σεμνό ντύσιμο, φωτογραφίες σε εσωτερικούς χώρους επιτρέπονται χωρίς φλας.
Στα Μεστά και Πυργί, παρκάρεις έξω από τον οικισμό και μπαίνεις πεζός - τα σοκάκια δεν παίρνουν αυτοκίνητο. Χάσου μέσα τους μια ώρα, δεν θα βρεις έξοδο εύκολα, αυτό είναι το θέμα. Μεσημέρια τα χωριά είναι σχεδόν άδεια - πάνε απόγευμα όταν ζωντανεύουν.
Για τη συλλογή μαστίχας (Ιούλιος-Σεπτέμβριος), αν πας σε χωριό στις πρωινές ώρες θα δεις παραγωγούς να καθαρίζουν τη γη κάτω από τα σχίνα και να συλλέγουν τα δάκρυα. Μη διακόπτεις, παρατηρώ από απόσταση.
Στις ταβέρνες, δοκίμασε κυδωνάτα (κυδώνια σε σιρόπι μαστίχα), σφούγγατο (ομελέτα με ντομάτα και τυρί), χιώτικες λουκουμάδες. Στα Μεστά υπάρχουν φούρνοι που κάνουν γλυκά μαστίχας και σουμάδα (σιρόπι αμυγδάλου) - δώρα αξέχαστα.
Τον Αύγουστο οι τοπικές γιορτές (Παναγιά Πρακλιάνα, Αγιος Ισίδωρος) σε διάφορα χωριά είναι ευκαιρία να δεις αυθεντικό γλέντι. Ρώτα ντόπιους για το πρόγραμμα.
Προτεινόμενα προγράμματα
Η Χίος δεν είναι νησί για τρεις μέρες - αξίζει μία πλήρη εβδομάδα τουλάχιστον. Στον Ταξιδιάρη στήνουμε πακέτα με πτήσεις, ενοικίαση αυτοκινήτου, διαμονή σε 2 βάσεις (συνήθως Χώρα + Μεστά ή Βολισσός), επισκέψεις σε Νέα Μονή, Μουσείο Μαστίχας, οινοποιεία και ψαροταβέρνες. Μπορούμε επίσης να συνδυάσουμε με Τσεσμέ-Σμύρνη ή με άλλο νησί του βορειοανατολικού Αιγαίου. Στείλε μας ημερομηνίες, αριθμό ατόμων και ενδιαφέροντα, επιστρέφουμε με εξατομικευμένη πρόταση σε 24 ώρες.