Στη νοτιοανατολική ακτή της Σίφνου, ένα μικρό βραχονήσι ενώνεται με την κύρια γη μέσω γεφυριού 8 μέτρων. Πάνω του, λευκό σαν αλάτι, στέκει η **Μονή της Παναγίας Χρυσοπηγής** – πολιούχος της Σίφνου, χτισμένη το 1650 και συνδεδεμένη με δύο θαύματα που έχουν περάσει στη συλλογική μνήμη του νησιού: την εμφάνιση της εικόνας από τη θάλασσα και τη ρωγμή του βράχου που έσωσε τις μοναχές από τους πειρατές.
Η ίδρυση το 1650
Στα μέσα του 17ου αιώνα, η Σίφνος ήταν ακόμη υπό βενετσιάνικη κυριαρχία (οικογένεια Gozzadini, η οποία θα έχανε τη Σίφνο 32 χρόνια μετά, το 1617). Το 1650, ντόπιοι μοναχοί και καπετάνιοι του νησιού χτίζουν μια μικρή μονή σε ένα βραχονήσι μπροστά από την παραλία Απόκοφτο, για τη φύλαξη μιας θαυματουργής εικόνας της Παναγίας.
Η ονομασία «Χρυσοπηγή» (χρυσή πηγή) πιθανότατα προέρχεται από κάποια παλαιότερη πηγή νερού στην περιοχή ή από συμβολισμό της θείας χάριτος.
Ο μύθος της εικόνας
Σύμφωνα με την παράδοση, η αρχική εικόνα της Παναγίας Χρυσοπηγής βρέθηκε από Σιφνιούς ψαράδες να επιπλέει στη θάλασσα, σε ασυνήθιστη φωτεινότητα. Την πήραν στο νησί και η Παναγία τους «έδειξε» μέσα από όνειρο πού να χτιστεί ο ναός – στο σημερινό βραχονήσι.
Από τότε, η εικόνα θεωρείται θαυματουργή. Οι ντόπιοι την επικαλούνται σε επιδημίες, ξηρασίες και θαλασσοταραχές. Πιστεύεται ότι έχει σώσει το νησί από πολλές καταστροφές.
Το θαύμα του σχισμένου βράχου
Ο πιο γνωστός θρύλος συνδέεται με πειρατική επιδρομή του 18ου αιώνα. Πειρατές που έπιασαν στεριά αποφάσισαν να εισβάλουν στη μονή και να αρπάξουν τα πολυτελή έπιπλα και τις γυναίκες (μοναχές ή ντόπιες που είχαν καταφύγει εκεί για ασφάλεια).
Η ηγουμένη παρακάλεσε με δάκρυα την Παναγία για προστασία. Ο βράχος σχίστηκε στα δύο στο σημείο όπου περνούσαν οι πειρατές, σχηματίζοντας τη στενή ρωγμή που σήμερα χωρίζει το βραχονήσι από την στεριά. Οι πειρατές γκρεμοτσακίστηκαν στη θάλασσα.
Σήμερα, αυτό το 8μετρο γεφύρι ενώνει τη μονή με την ακτή. Όταν στέκεσαι πάνω και κοιτάζεις κάτω, βλέπεις το νερό να περνά μέσα από τη φυσική σχισμή.
Πανηγύρι της Αναλήψεως
Σε αντίθεση με τις περισσότερες εκκλησίες του νησιού που γιορτάζουν σε σταθερές ημερομηνίες, η Χρυσοπηγή πανηγυρίζει 40 ημέρες μετά το Πάσχα, στην Ανάληψη του Κυρίου. Είναι η μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή της Σίφνου:
- Λιτανεία της εικόνας πέρα από τη γέφυρα.
- Πανηγύρι με ρεβιθάδα, μαστέλο, σιφνιακό κρασί.
- Παραδοσιακοί χοροί μέχρι αργά τη νύχτα.
- Όλοι οι Σιφνιοί που ζουν στο εξωτερικό προσπαθούν να βρίσκονται εδώ.
Αν τύχει να επισκεφθείς τη Σίφνο τη συγκεκριμένη ημερομηνία (συνήθως μέσα Μαΐου-Ιουνίου), μην το χάσεις.
Η αρχιτεκτονική
Η Μονή είναι ένα μονόκλιτο εκκλησάκι με τρούλο, με αυλή και κελιά γύρω-γύρω. Σώζονται:
- Ξυλόγλυπτο τέμπλο του 17ου αιώνα.
- Παλαιότερες αγιογραφίες από αγνώστους Σιφνιούς ζωγράφους.
- Επιτύμβιες πλάκες στο εσωτερικό αυλής.
- Δωμάτιο φιλοξενίας για ταξιδιώτες ή ασκητές.
Απόκοφτο: Η παραλία της μονής
Λίγα μέτρα βόρεια της Χρυσοπηγής, σε φυσικό κόλπο, βρίσκεται η παραλία Απόκοφτο. Είναι μια ψιλή αμμώδης παραλία με:
- Κρυστάλλινα τιρκουάζ νερά
- Δροσερά αρμυρίκια για σκιά
- Δύο εξαιρετικές ταβέρνες με φρέσκο ψάρι (Ο Τσιάκος, Δίας)
- Μικρό μέρος ξαπλώστρες, μεγάλο μέρος ελεύθερη ακτή
Η Απόκοφτο είναι μια από τις πιο φωτογενείς παραλίες του νησιού, ιδίως όταν την κορνιζάρει η εικόνα της Χρυσοπηγής στο φόντο.
Πρακτικές πληροφορίες
- Πρόσβαση: Από Απολλωνία 9 χλμ. νότια, ασφαλτωμένος δρόμος. ΚΤΕΛ τακτικά.
- Στάθμευση: Δωρεάν χωμάτινο πάρκινγκ 50 μ. πριν τη μονή.
- Ώρες επίσκεψης μονής: 09:00-13:00 και 17:00-20:00 (ωράρια ποικίλουν).
- Ενδυματολογικός κώδικας: Καλυμμένοι ώμοι και γόνατα. Στην είσοδο διαθέτονται παρεού-καλύμματα.
- Φωτογραφίες: Επιτρέπονται έξω, στο εσωτερικό υπάρχουν περιορισμοί.
- Συνδυαστικά: Συνδύασε με Καστέλι (3,5 χλμ. βόρεια) και Φάρο (4 χλμ. δυτικά).
Γιατί είναι σύμβολο
Η Χρυσοπηγή είναι το πιο φωτογραφημένο μνημείο της Σίφνου μετά το Καστέλι. Είναι η εικόνα που οι ντόπιοι κρατούν στις εκκλησίες, στα σπίτια, στα συμβολικά αναμνηστικά. Είναι το νησί τους σε ένα στιγμιότυπο: λευκή απλότητα πάνω σε άγριο βράχο, μέσα σε καταγάλανη θάλασσα.