Ο Αϊ-Γιάννης στον Καστρί είναι ένα μικροσκοπικό εξωκκλήσι χτισμένο στην κορυφή ενός απότομου 100μετρου βράχου στη βορειοανατολική ακτή της Σκοπέλου. Δεν είχε μεγάλη αναγνώριση μέχρι το 2007, όταν η παραγωγή του Mamma Mia το επέλεξε ως σκηνικό για τον γάμο της Σόφης — και η εικόνα του μικρού λευκού παρεκκλησίου πάνω από τα γαλάζια νερά του Αιγαίου έγινε συνώνυμη με τη Σκόπελο. Σήμερα είναι ο πιο αναγνωρίσιμος προορισμός του νησιού, αλλά η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από την εικόνα του γάμου: 105 σκαλιά σκαλισμένα στον ίδιο τον βράχο, δεν γίνονται επίσημοι γάμοι, και η θέα από την κορυφή είναι 360° Αιγαίο.
Το σκηνικό ενός γάμου και ενός νησιού
Το 2007, όταν η παραγωγή της ταινίας Mamma Mia! ψάχνει για τοποθεσία για τον γάμο της Σόφης, επισκέφθηκε 21 ελληνικά νησιά. Η επιλογή έπεσε τελικά στη Σκόπελο, και συγκεκριμένα στον μικρό Αϊ-Γιάννη στον Καστρί. Ο λόγος ήταν απλός: λίγα σημεία στη Μεσόγειο συνδυάζουν τόσο δραματική γεωγραφία με τόσο μικρή κλίμακα. Ένα εξωκκλήσι 10 μέτρα σε μήκος, χτισμένο στην ακριβή κορυφή ενός 100μετρου σχεδόν κάθετου βράχου, με Αιγαίο να απλώνεται σε όλες τις κατευθύνσεις.
Μετά την κυκλοφορία της ταινίας το 2008, και ακόμα πιο έντονα μετά το Mamma Mia! Here We Go Again (2018), η επισκεψιμότητα εκτοξεύθηκε. Από λίγες εκατοντάδες ετήσιων επισκεπτών, ο Αϊ-Γιάννης φτάνει σήμερα 100.000+ το χρόνο, με την αιχμή να είναι τους καλοκαιρινούς μήνες.
Η παλιά ιστορία πίσω από το εκκλησάκι
Το εκκλησάκι δεν είναι «κατασκεύασμα της ταινίας» — υπάρχει εκεί αιώνες. Η ακριβής ημερομηνία κτισίματος δεν είναι γνωστή, αλλά υπάρχει ένας τοπικός θρύλος που εξηγεί τη θέση του. Ένας Σκοπελίτης ψαράς, κάνοντας τη δουλειά του τη νύχτα, παρατήρησε επανειλημμένα ένα φως να λάμπει στην κορυφή του βράχου του Καστριού. Το γεγονός επαναλαμβανόταν και στην αρχή το απέδιδε σε αντανακλάσεις.
Μια νύχτα είδε σε όνειρο γυναικεία μορφή — την Παναγία — που του ανακοίνωσε ότι στην κορυφή του βράχου βρίσκεται χαμένη εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Ο ψαράς ανέβηκε, βρήκε την εικόνα, την πήρε στο σπίτι του. Την επόμενη μέρα η εικόνα είχε εξαφανιστεί — και ξαναβρέθηκε στον βράχο. Το ίδιο επαναλήφθηκε τρεις φορές. Μετά από αυτό, η κοινότητα αποφάσισε να χτίσει εξωκκλήσι στη θέση που «επέμενε» η εικόνα.
Τα 105 σκαλιά και η ανάβαση
Από την παραλία Καστρί μπαίνεις σε μια μικρή σκάλα, περνάς κάτω από μια πέτρινη αψίδα και αρχίζουν τα σκαλιά. Είναι σκαλισμένα απευθείας στον βράχο — όχι χτισμένα πάνω του — κάτι που εξηγεί την ανομοιομορφία στο ύψος και στο πλάτος τους. Κάποια είναι χαμηλά 15 cm, άλλα φτάνουν 35 cm. Πρόσεξε ιδίως στην κατάβαση όταν τα παπούτσια γλιστράνε.
Σε μέτρια φυσική κατάσταση κάνεις την ανάβαση σε 5-8 λεπτά. Τα πιο δύσκολα είναι τα 20-30 σκαλιά στη μέση, όπου η κλίση είναι απότομη. Υπάρχει κουπαστή από ξύλο σε μερικά σημεία. Αυτά που πρέπει να προσέξεις: καπέλο και νερό το καλοκαίρι, σωστά παπούτσια (όχι σαγιονάρες), και αν έχεις μικρά παιδιά κράτα τα από το χέρι — οι άκρες των σκαλιών δεν είναι οριοθετημένες.
Τι βρίσκεις στην κορυφή
Το εξωκκλήσι είναι πολύ μικρό — περίπου 6x4 μέτρα εξωτερικά. Το εσωτερικό χωρά 8-10 άτομα όρθια το πολύ. Αν είναι ανοιχτό (όχι πάντα — εξαρτάται από τη λειτουργία), θα δεις το απλό ορθόδοξο εσωτερικό του με την εικόνα του Προδρόμου και λίγα κεριά.
Το πιο εντυπωσιακό είναι η θέα. Στέκεσαι πάνω από 100 μέτρα πάνω από τη θάλασσα και κοιτάζεις 360°: προς νότο η ακτή της Σκοπέλου με τα πεύκα να πέφτουν μέχρι το νερό, προς βορρά η Σκιάθος, προς ανατολή η Αλόννησος, προς δύση το πέλαγος. Σε καθαρή μέρα μπορείς να δεις μέχρι και τις Βόρειες Σποράδες. Το ηλιοβασίλεμα εδώ, γύρω στις 20:20 τον Αύγουστο, είναι το πιο φωτογραφημένο της Σκοπέλου.
Πρακτικές λεπτομέρειες
Η επίσκεψη είναι δωρεάν. Δεν υπάρχει είσοδος, φύλακας ή επίσημες ώρες επίσκεψης — ο βράχος είναι πάντα προσβάσιμος. Το εκκλησάκι κλείνει μόνο όταν γίνεται λειτουργία (σπάνια) ή όταν καθαρίζεται.
Συνδύασε με: βόλτα στην κοντινή παραλία Καστρί (300 μέτρα από τα σκαλιά) για κολύμπι, γεύμα στη Γλώσσα ή το Λουτράκι (10 χλμ νότια) για ταβέρνα με θέα. Αν είσαι στη Χώρα, μπορείς να συνδυάσεις την επίσκεψη με τον ναό της Παναγίας στον Πύργο και το Μοναστήρι της Ευαγγελίστριας — κάνεις πλήρες «θρησκευτικό» πρόγραμμα σε μία ημέρα.
Αν η ταινία Mamma Mia έχει παίξει ρόλο στην επιλογή σου, μη ψάξεις φυσικά σημάδια — δεν υπάρχουν πλάκες ή μουσείο. Το ίδιο το εκκλησάκι είναι άθικτο και αυθεντικό, όπως ήταν πριν την ταινία. Η τεχνική μαγεία του κινηματογράφου φαίνεται μόνο όταν βλέπεις τις σκηνές ξανά με φόντο την πραγματική τοποθεσία.