Μια ώρα με φέρι από την Πόλη, τα Πριγκηπόννησα (Adalar) είναι ένας άλλος κόσμος: νησιά χωρίς αυτοκίνητα, με πευκοδάση, ξύλινα αρχοντικά του 19ου αιώνα και βαθιά ελληνική, αρμενική και εβραϊκή μνήμη. Ήταν το θερινό καταφύγιο των Ρωμιών της Πόλης — και για τον Έλληνα επισκέπτη είναι μια συγκινητική, γαλήνια απόδραση από τη μεγαλούπολη.
Τα νησιά της εξορίας και της γαλήνης
Τα Πριγκηπόννησα είναι ένα σύμπλεγμα εννέα νησιών στη Θάλασσα του Μαρμαρά, νοτιοανατολικά της Πόλης. Το όνομά τους προέρχεται από τη βυζαντινή εποχή, όταν χρησίμευαν ως τόπος εξορίας για πρίγκιπες, αυτοκράτειρες και ανώτατους αξιωματούχους που έπεφταν σε δυσμένεια. Πολλά μοναστήρια χτίστηκαν εδώ ακριβώς γι’ αυτόν τον σκοπό.
Τον 19ο αιώνα, με την ανάπτυξη των ατμοπλοϊκών συγκοινωνιών, μεταμορφώθηκαν σε θερινό θέρετρο της αστικής τάξης της Πόλης — ιδίως των Ρωμιών, των Αρμενίων και των Εβραίων. Χτίστηκαν εκατοντάδες υπέροχα ξύλινα αρχοντικά με βεράντες και κήπους, πολλά από τα οποία σώζονται ακόμα.
Για τον Έλληνα επισκέπτη, τα νησιά έχουν ιδιαίτερη σημασία: εδώ διατηρείται ζωντανή η μνήμη της ρωμαίικης παρουσίας, με εκκλησίες, μοναστήρια και ονόματα που ηχούν οικεία.
Πρίγκηπος (Büyükada)
Το μεγαλύτερο και πιο επισκέψιμο. Από την αποβάθρα ξεκινούν δρόμοι με ξύλινα αρχοντικά σε παστέλ χρώματα, πευκοδάση και θέα στη θάλασσα. Το highlight είναι η ανάβαση στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου (Aya Yorgi) στην κορυφή του λόφου: ένα απότομο μονοπάτι (όπου παραδοσιακά οι πιστοί ανεβαίνουν ξυπόλητοι, δένοντας κλωστές για ευχές) οδηγεί σε ένα μικρό ελληνικό μοναστήρι με πανοραμική θέα σε όλη τη Προποντίδα. Στην κορυφή υπάρχει και ταβερνάκι.
Χάλκη (Heybeliada)
Πιο ήσυχη και πράσινη. Φιλοξενεί την ιστορική Θεολογική Σχολή της Χάλκης, το σημαντικότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που λειτούργησε από το 1844 ως το 1971 και παραμένει κλειστή — ζήτημα που απασχολεί διαρκώς τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το κτίριο στην κορυφή του λόφου, μέσα στα πεύκα, είναι επιβλητικό.
Ζωή χωρίς αυτοκίνητα
Η μεγάλη γοητεία των νησιών είναι η απουσία ιδιωτικών αυτοκινήτων. Επί δεκαετίες η μετακίνηση γινόταν με ιππήλατες άμαξες (φαετόν)· σήμερα, μετά από αλλαγές για την προστασία των αλόγων, με ηλεκτρικά οχήματα, ποδήλατα και τα πόδια. Το αποτέλεσμα είναι μια ησυχία και ένας ρυθμός εντελώς αντίθετος από τη μεγαλούπολη των 16 εκατομμυρίων που άφησες πίσω σου.
Πρακτικά
- Πρόσβαση: Φέρι από Καμπατάς, Εμινονού ή Καντίκιοϊ (~1-1,5 ώρα). İstanbulkart.
- Κόστος: Ελάχιστο με την κάρτα μεταφορών.
- Χρόνος: Ολοήμερη εκδρομή.
- Εποχή: Άνοιξη/φθινόπωρο ιδανικά· καλοκαίρι πολυσύχναστα.
- Πάρε μαζί: Άνετα παπούτσια για την ανάβαση, νερό, καπέλο.
Τι να συνδυάσεις
Τα Πριγκηπόννησα ταιριάζουν ιδανικά σε μια «ρωμαίικη» διαδρομή στην Πόλη, μαζί με το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο Φανάρι και τη Μονή της Χώρας. Είναι ολοήμερη εκδρομή, οπότε άφησέ της μια ξεχωριστή μέρα — ιδανικά όταν έχεις ήδη δει τα κεντρικά αξιοθέατα και θέλεις μια ανάσα.