Στην απέναντι όχθη του ποταμού από το Kazimierz, η γειτονιά Podgórze φιλοξένησε το εβραϊκό γκέτο της Κρακοβίας κατά τη ναζιστική κατοχή. Εδώ βρίσκεται το πρώην εργοστάσιο του **Όσκαρ Σίντλερ**, του Γερμανού βιομήχανου που έσωσε πάνω από χίλιους Εβραίους εργάτες — η ιστορία που αποθανάτισε η «Λίστα του Σίντλερ». Σήμερα είναι ένα συγκλονιστικό μουσείο για την κατοχή της Κρακοβίας.
Το γκέτο του Podgórze
Όταν οι Ναζί κατέλαβαν την Κρακοβία το 1939, ξεκίνησε ο διωγμός της μεγάλης εβραϊκής κοινότητας. Το 1941, οι κατοχικές αρχές δημιούργησαν ένα γκέτο στη γειτονιά Podgórze, μεταφέροντας εκεί βίαια χιλιάδες Εβραίους από το Kazimierz και τη γύρω περιοχή. Οι άνθρωποι στριμώχτηκαν σε ελάχιστο χώρο, πίσω από τείχη που — μακάβρια ειρωνεία — χτίστηκαν σε σχήμα που θύμιζε εβραϊκές ταφόπλακες.
Το 1943 το γκέτο «εκκαθαρίστηκε»: οι κάτοικοι δολοφονήθηκαν επιτόπου ή στάλθηκαν σε στρατόπεδα εξόντωσης, κυρίως στο Άουσβιτς και το κοντινό Πλάσοφ.
Ο Όσκαρ Σίντλερ
Μέσα σε αυτή τη φρίκη ξεχώρισε μια αντισυμβατική ιστορία. Ο Όσκαρ Σίντλερ, Γερμανός βιομήχανος και μέλος του ναζιστικού κόμματος, είχε αναλάβει ένα εργοστάσιο εμαγιέ σκευών στο Podgórze, απασχολώντας Εβραίους εργάτες.
Καθώς έβλεπε τη γενοκτονία να εκτυλίσσεται, ο Σίντλερ άλλαξε πορεία. Χρησιμοποίησε την επιρροή και την περιουσία του για να προστατεύσει τους εργάτες του: τους δήλωνε «απαραίτητους» για την πολεμική παραγωγή, δωροδοκούσε αξιωματούχους των SS, και τελικά μετέφερε το εργοστάσιο (και τους εργάτες) για να τους γλιτώσει από τα στρατόπεδα. Έσωσε πάνω από 1.000 ανθρώπους — τους «Schindlerjuden» (Εβραίους του Σίντλερ). Στο τέλος του πολέμου είχε ξοδέψει όλη του την περιουσία.
Η ιστορία του έγινε παγκοσμίως γνωστή από το βιβλίο του Τόμας Κενίλι και την ταινία «Η Λίστα του Σίντλερ» (1993) του Στίβεν Σπίλμπεργκ.
Το μουσείο
Το πρώην εργοστάσιο είναι σήμερα ένα εξαιρετικό μουσείο — αλλά προσοχή: δεν επικεντρώνεται μόνο στον Σίντλερ. Είναι ένα εκτενές, καθηλωτικό αφήγημα για την κατοχή της Κρακοβίας συνολικά:
- Η καθημερινή ζωή κάτω από τους Ναζί.
- Το γκέτο και η μοίρα των κατοίκων.
- Η πολωνική αντίσταση.
- Και, μέσα σε αυτό, η ιστορία του εργοστασίου και του Σίντλερ.
Με σκηνικές αναπαραστάσεις, φωτογραφίες, μαρτυρίες και αντικείμενα, σε βυθίζει στην εποχή με τρόπο συγκλονιστικό. Το γραφείο του Σίντλερ διατηρείται.
Το μνημείο των καρεκλών
Στην κοντινή πλατεία Plac Bohaterów Getta (Πλατεία Ηρώων του Γκέτο) στέκει ένα από τα πιο συγκινητικά μνημεία: 70 άδειες μεταλλικές καρέκλες σκορπισμένες στην πλατεία. Συμβολίζουν τα έπιπλα και τα υπάρχοντα που πέταξαν στους δρόμους οι εκτοπισμένοι — η απουσία που άφησαν πίσω τους.
Στην ίδια πλατεία, το «Φαρμακείο υπό τον Αετό» (Apteka pod Orłem) του Πολωνού φαρμακοποιού Τάντεους Πάνκιεβιτς — του μόνου μη Εβραίου που επέλεξε να μείνει στο γκέτο, βοηθώντας κρυφά τους κατοίκους — είναι επίσης μουσείο.
Πρακτικά
- Εισιτήριο: Online κράτηση συνιστάται (εξαντλείται).
- Πρόσβαση: Podgórze, απέναντι από το Kazimierz· τραμ ή πεζή.
- Χρόνος: 1,5-2 ώρες.
- Σεβασμός: Τόπος μνήμης· επισκέψου ανάλογα.
Τι να συνδυάσεις
Το Podgórze και το Kazimierz αφηγούνται μαζί την ιστορία της εβραϊκής Κρακοβίας — πριν, κατά και μετά την καταστροφή. Η επίσκεψη προετοιμάζει νοηματικά για το Άουσβιτς, αλλά δώσε σε κάθε τόπο τον δικό του χρόνο και ψυχική ενέργεια.