Στη νοτιοδυτική γωνία της Κρήτης, την επαρχία Σελίνου, η ηπειρωτική μάζα τελειώνει σε δύο μικρά παραθαλάσσια χωριά που ζουν σχεδόν στον δικό τους χρόνο: η Παλαιόχωρα και η Σούγια. Δεν συνδέονται μεταξύ τους με ευθεία οδική διαδρομή — πρέπει να ανέβεις στα βόρεια ή να πας με καραβάκι — και αυτή η απομόνωση είναι ακριβώς αυτό που τους χαρίζει την ησυχία τους. Είναι η ιδανική περιοχή για όσους θέλουν Λιβυκό πέλαγος, μακριά από τα τουριστικά κλισέ της βορείου Κρήτης.
Παλαιόχωρα: η νύφη του Λιβυκού
Η Παλαιόχωρα είναι χτισμένη πάνω σε μια στενή χερσόνησο που μπαίνει στο Λιβυκό πέλαγος. Από τη μία πλευρά της χερσονήσου εκτείνεται μια μακριά αμμώδης παραλία εκτεθειμένη στους ανέμους —ιδανική για windsurf και kitesurf όταν φυσάει— και από την άλλη μια βοτσαλωτή προστατευμένη παραλία. Έτσι, αν φυσάει στη μία, πας στην άλλη.
Στην άκρη της χερσονήσου στέκουν τα ερείπια του Κάστρου Σελίνου (Castel Selino). Χτίστηκε το 1278 από τον Ενετό στρατηγό Μαρίνο Γκραντενίγκο, με στόχο τον έλεγχο των θαλάσσιων δρόμων της νοτιοδυτικής Κρήτης. Είχε ταραγμένη ιστορία: το 1322 το κατέστρεψε ο Κρητικός επαναστάτης Βάρδας Καλλέργης· οι Ενετοί το ξαναέχτισαν το 1334· το 1539 το ισοπέδωσε ο διαβόητος πειρατής Μπαρμπαρόσα, και έμεινε ερειπωμένο για 56 χρόνια μέχρι την ανοικοδόμηση του 1595. Σήμερα είναι ένα δωρεάν επισκέψιμο μνημείο με πανοραμική θέα στη θάλασσα — ιδανικό για ηλιοβασίλεμα.
Στην ίδια την Παλαιόχωρα θα βρεις πολλά ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβέρνες με φρέσκο ψάρι, μπαρ και μια φιλική ατμόσφαιρα που θυμίζει Παλαιόχωρα της δεκαετίας του ‘80. Τους καλοκαιρινούς μήνες η κεντρική οδός κλείνει για πεζούς και γίνεται μία μεγάλη πιάτσα ταβερνών.
Παραλίες γύρω από την Παλαιόχωρα
- Γιαλισκάρι (Yialos): 4χλμ. ανατολικά, σύμπλεγμα μικρών κόλπων με άμμο και βότσαλο, αραιή σκιά και cantina.
- Κρίος: 5χλμ. δυτικά, ένας από τους ωραιότερους κόλπους με ρηχά νερά και γαλήνη.
- Άνυδροι: ανατολικά, πιο άγρια.
- Γραμένο: παραλία με κέδρους και αμμώδη γλώσσα γης που μπαίνει στη θάλασσα.
Χρυσοσκαλίτισσα και Ελαφονήσι
5χλμ. πριν από το Ελαφονήσι θα συναντήσεις την Μονή Παναγίας της Χρυσοσκαλίτισσας, χτισμένη πάνω σε βράχο που βλέπει το Λιβυκό. Ο μύθος λέει ότι ένα από τα 90 σκαλοπάτια που οδηγούν στο μοναστήρι είναι από καθαρό χρυσάφι, αλλά γίνεται ορατό μόνο σε όσους έχουν “καθαρή ψυχή”. Από εδώ είναι μόλις 10 λεπτά οδικώς προς το ροζ Ελαφονήσι. Η διαδρομή Παλαιόχωρα → Χρυσοσκαλίτισσα → Ελαφονήσι είναι μία από τις πιο όμορφες ημερήσιες εκδρομές της Κρήτης.
Σούγια: το χαλαρό αδερφάκι
Η Σούγια είναι ένα μικροσκοπικό χωριό σε μια βραχώδη κοιλάδα που ανοίγει στο Λιβυκό. Έχει μία παραλία με βότσαλο και γκρι άμμο, μήκους περίπου 1 χιλιομέτρου, καθαρότατα νερά (μερικά από τα πιο διαυγή της Κρήτης) και μια αραιή σειρά ταβερνών στο μέτωπο της θάλασσας. Δεν έχει ξενοδοχεία πολυτελείας — έχει ενοικιαζόμενα δωμάτια, μικρά γραφικά καταλύματα και κάμπινγκ — και η πελατεία της είναι κυρίως πεζοπόροι, οικογένειες και Γερμανοί που επιστρέφουν χρόνια στο ίδιο χωριό.
Η Σούγια θεωρείται από τα πιο αυθεντικά χωριά της Κρήτης. Δεν έχει ηχηρές discos· έχει μία ξυπόλητη ατμόσφαιρα όπου το βράδυ τα παιδιά παίζουν στην παραλία, οι ταβέρνες σερβίρουν φρέσκο ψάρι και η ζωή κοιμάται νωρίς. Είναι η ιδανική βάση αν θες πεζοπορία στο φαράγγι Αγίας Ειρήνης (7χλμ., μέτριας δυσκολίας) ή στο Λυσσό — αρχαία πόλη με ιαματική πηγή προς τιμή του Ασκληπιού, στην οποία πας μόνο πεζός ή με βάρκα.
Συνδέσεις ferry: η νότια ακτή ως ένας προορισμός
Από Απρίλιο έως Οκτώβριο η εταιρεία ANENDYK Seaways εκτελεί τη γραμμή ferry που συνδέει τα παραθαλάσσια χωριά του νοτιοδυτικού Σελίνου και των Σφακίων. Το πρόγραμμα συνδέει τα εξής λιμάνια:
- Παλαιόχωρα ↔ Σούγια ↔ Αγία Ρουμέλη ↔ Λουτρό ↔ Χώρα Σφακίων
- επιπλέον γραμμή προς το νησί της Γαύδου (νοτιότερο σημείο της Ευρώπης)
Είναι η μόνη πραγματική συγκοινωνία μεταξύ αυτών των χωριών (καθώς δεν υπάρχει συνεχής παραλιακός δρόμος) και είναι απαραίτητη για όσους τελειώνουν τη Σαμαριά στην Αγία Ρουμέλη: κάθε απόγευμα ένα ferry πηγαίνει τους πεζοπόρους είτε ανατολικά (Λουτρό, Χώρα Σφακίων) είτε δυτικά (Σούγια, Παλαιόχωρα).
Πεζοπορίες της περιοχής
Η ευρύτερη περιοχή είναι ένα από τα κορυφαία πεζοπορικά πεδία της Ελλάδας, με το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 να περνάει παράλληλα στην ακτή:
- Παλαιόχωρα → Σούγια: 14χλμ., 4 ώρες, εύκολη διαδρομή.
- Σούγια → Αγία Ρουμέλη: 13χλμ., 5 ώρες, μέτρια δυσκολία.
- Φαράγγι Αγίας Ειρήνης: 7χλμ., 2-3 ώρες, βγαίνει στη Σούγια.
- Λυσσός (αρχαία πόλη): 4χλμ. από τη Σούγια, εύκολη.
- Φαράγγι Αράδαινας: στα ανατολικά, ξεκινά από το Αράδαινα και βγάζει στα Μάρμαρα και το Λουτρό.
Πρακτικά
Τα δύο χωριά είναι ζωντανά Απρίλιο - Οκτώβριο. Οι ταβέρνες, τα ferry και τα περισσότερα καταλύματα κλείνουν τον χειμώνα. Καλύτερη εποχή για συνδυασμό παραλίας και πεζοπορίας: Μάιος, Ιούνιος, Σεπτέμβριος. Ιούλιο-Αύγουστο κάνει αρκετή ζέστη και ορισμένες πεζοπορίες είναι ασφαλείς μόνο νωρίς το πρωί.
Πάρε αυτοκίνητο τουλάχιστον για τα Χανιά → Παλαιόχωρα/Σούγια. Μέσα στα χωριά δεν χρειάζεσαι. Εάν συνδυάζεις και Γαύδο, υπολόγισε τουλάχιστον 4-5 μέρες για τη νοτιοδυτική γωνία.