Η Χώρα της Χίου δεν είναι από τις πρωτεύουσες νησιών που σε κερδίζουν με την πρώτη ματιά. Δεν έχει το άσπρο-μπλε των Κυκλάδων ούτε τα γοργολά νεοκλασικά της Ερμούπολης. Είναι όμως μια λειτουργική πρωτεύουσα ενός νησιού-γίγαντα: 25.000 κάτοικοι, μεγάλο εμπορικό λιμάνι, ναυτιλιακά γραφεία, αγορά, ιστορία 1.000 ετών συμπυκνωμένη γύρω από ένα μεσαιωνικό κάστρο. Όταν αρχίσεις να ψάχνεις, ανταμοίβει.
Το γενουάτικο κάστρο
Το Κάστρο της Χίου στέκει στη βόρεια άκρη του λιμανιού. Οι ρίζες του ανάγονται στη βυζαντινή περίοδο, πιθανόν τον 10ο αιώνα. Η σημερινή του μορφή χτίστηκε κυρίως κατά τη γενουάτικη περίοδο που ξεκίνησε το 1346, όταν η Χίος πέρασε στα χέρια της οικογένειας Giustiniani (Τζουστινιάνι), και ολοκληρώθηκε στην οθωμανική περίοδο μετά το 1566.
Έχει περίμετρο 1.400 μέτρων και ήταν ολόκληρη μεσαιωνική πόλη μέσα στα τείχη. Σήμερα διατηρεί:
- Την Πύλη Μαγκλή (κεντρική είσοδος, βόρεια από το λιμάνι), επιβλητική με τοξωτή στοά.
- Τμήματα των τειχών και των ταφρών (γέμιζαν με νερό).
- Την Κρήνη Σαντρ Νικολά στο εσωτερικό.
- Τα Τουρκικά Λουτρά (χαμάμ) που σώζονται.
- Τα ερείπια του Παλατιού Ιουστινιάνη.
Το κάστρο έχει επίσης τη φυλακή που κρατήθηκαν Χιώτες ηγέτες πριν εκτελεστούν στη Σφαγή της Χίου το 1822, όταν οι Οθωμανοί απάντησαν στην επανάσταση με τη μαζική σφαγή ή υποδούλωση 50.000 κατοίκων του νησιού. Ο Παλιός Εβραϊκός Συνοικισμός της Χίου ήταν επίσης μέσα στο κάστρο — διατηρούνται ερείπια συναγωγής.
Η είσοδος στα τείχη είναι δωρεάν, σε ορισμένα μνημεία υπάρχει εισιτήριο. Αξίζει βραδινό περίπατο όταν τα τείχη φωτίζονται.
Τζαμί Μετζητιέ & Βυζαντινό Μουσείο
Στην κεντρική πλατεία Πλαστήρα στέκει το Τζαμί Μετζητιέ (Mecidiye) του 19ου αιώνα, με τον χαρακτηριστικό λεπτό μιναρέ που φαίνεται από όλη τη Χώρα. Πήρε το όνομά του από τον σουλτάνο Αμπντούλ Μετζίτ Α’ (1839-1861).
Από το 1980 στεγάζει το Βυζαντινό Μουσείο της Χίου. Η συλλογή περιλαμβάνει:
- Παλαιοχριστιανικά γλυπτά, ψηφιδωτά δάπεδα, επιγραφές.
- Βυζαντινές εικόνες των 13ου-17ου αιώνα.
- Γενουάτικα και οθωμανικά αρχιτεκτονικά μέλη.
- Σπάνιες τοιχογραφίες αποτοιχισμένες από εκκλησίες.
Είσοδος ~4€, κλειστά Δευτέρα. Ώρες λειτουργίας 08:30-15:30 (ενδέχεται αλλαγές κατά εποχή — ελέγξτε επιτόπου).
Βιβλιοθήκη Κοραή & Μουσείο Αργέντη
Λίγα βήματα από την πλατεία βρίσκεται η Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη “Κοραή”, μία από τις σημαντικότερες της Ελλάδας. Ιδρύθηκε το 1792 από τον σπουδαίο διαφωτιστή Αδαμάντιο Κοραή (1748-1833), Χιώτη που έζησε στο Παρίσι και θεωρείται από τους πατέρες του ελληνικού διαφωτισμού. Δώρισε τη βασική του συλλογή και τη δική του βιβλιοθήκη.
Σήμερα έχει πάνω από 130.000 τόμους, σπάνια εκδόσεις του 16ου-19ου αιώνα, αρχειακό υλικό για την ιστορία της Χίου, και φιλοξενεί επιστημονικές εκδηλώσεις. Είναι ανοιχτή για επισκέπτες (δωρεάν), διαθέτει αναγνωστήρια και μπορείς να δεις τους κύριους χώρους.
Στο ίδιο κτίριο λειτουργεί το Μουσείο Αργέντη, που ίδρυσε ο ιστορικός Φίλιππος Αργέντη (1891-1974). Παρουσιάζει:
- Παραδοσιακές κρήτικες ενδυμασίες
- Πορτρέτα προύχοντων χιακών οικογενειών
- Λαογραφικά αντικείμενα, εργαλεία, σκεύη
- Αναπαραστάσεις χιακών εσωτερικών
Συνδυασμένη επίσκεψη ~3€, εξαιρετικά κατατοπιστική για όποιον θέλει να καταλάβει τον χιακό κοσμοπολιτισμό του 19ου αιώνα.
Άλλα μουσεία της Χώρας
- Αρχαιολογικό Μουσείο Χίου: ευρήματα από Νεολιθική περίοδο μέχρι ρωμαϊκή εποχή. Η συλλογή του Εμπορειού (αρχαϊκή πόλη) και της Καρδαμύλας. Ιδιαίτερα η κεφαλή Κούρου της Χίου.
- Ναυτικό Μουσείο Χίου: στην Προκυμαία, σε νεοκλασικό αρχοντικό. Η ιστορία της χιακής εφοπλιστικής παράδοσης, από τα ομηρικά πλοία μέχρι τους σύγχρονους τάνκερ.
- Λαογραφικό Μουσείο Καλαμωτής (στα νότια): αξίζει μετά τα μαστιχοχώρια.
Η προκυμαία
Η Προκυμαία της Χώρας είναι το βραδινό σημείο της πόλης. Νεοκλασικά κτίρια του 19ου-αρχών 20ού αιώνα, καφέ και εστιατόρια στη γραμμή του λιμανιού, ναυτικά πρακτορεία, μικρά εμπορικά. Το λιμάνι λειτουργεί καθ’ όλη τη μέρα — βλέπεις φορτηγά πλοία, καραβάκια προς Οινούσσες και Ψαρά, καθώς και τα μεγάλα ferry προς Πειραιά.
Στην προκυμαία θα βρεις τα καλύτερα ψαροεστιατόρια της πόλης, χιώτικα μεζεδοπωλεία και μερικά καφέ νεοκλασικού στιλ. Η ώρα του ηλιοβασιλέματος, με τους εφοπλιστές και τους ταξιδιώτες παρέα, είναι ένα από τα ωραιότερα στιγμιότυπα της Χίου.
Πρακτικά
Η Χώρα της Χίου είναι κατάλληλη βάση για τις 2-3 πρώτες μέρες ενός χιακού ταξιδιού. Έχει αρκετά καλά καταλύματα (boutique σε αρχοντικά, μεγάλα ξενοδοχεία στην Προκυμαία), εύκολη πρόσβαση σε αεροδρόμιο και λιμάνι, και είναι το σημείο εκκίνησης για όλες τις ημερήσιες εκδρομές (Νέα Μονή, μαστιχοχώρια, Βολισσός, Καρφάς).
Από τη Χώρα φεύγουν τα αστικά λεωφορεία προς Καρφά, Βροντάδος, Αεροδρόμιο. Τα υπεραστικά ΚΤΕΛ προς Μεστά, Πυργί, Βολισσό αναχωρούν από την κεντρική στάση πίσω από την Προκυμαία.
Παρκάρισμα μέσα στο κάστρο και στα στενά είναι σχεδόν αδύνατο. Πάρκαρε στους περιφερειακούς δρόμους ή σε δημοτικά σημεία και περπάτα. Όλα τα αξιοθέατα της Χώρας απέχουν 5-10 λεπτά πεζή το ένα από το άλλο.