Στο εσωτερικό της Μυκόνου, 8 χιλιόμετρα ανατολικά της Χώρας, ο Άνω Μερά είναι το δεύτερο και τελευταίο χωριό του νησιού. Δεν έχει θέα στη θάλασσα, δεν έχει beach clubs, δεν έχει μπουτίκ διεθνών οίκων. Έχει μια πλατεία με πλατάνια, ένα μοναστήρι του 16ου αιώνα, και ταβέρνες που σερβίρουν μυκονιάτικη κουζίνα στο 40-50% της τιμής της Χώρας. Είναι όπου βρίσκεις την παλιά Μύκονο - πριν το 1970.
Το χωριό
Ο Άνω Μερά (από “πάνω” + “μερά”=περιοχή, δηλαδή “η πάνω περιοχή”) είναι ένας οικισμός 1.500 μόνιμων κατοίκων στο γεωγραφικό κέντρο της Μυκόνου. Είναι το μόνο εσωτερικό χωριό του νησιού - όλος ο υπόλοιπος πληθυσμός είναι στη Χώρα ή σε παράλιες τοποθεσίες.
Η κεντρική πλατεία είναι σκιερή με πλατάνια - σπάνιο σε κυκλαδίτικο νησί. Γύρω από την πλατεία ταβέρνες, καφενείο, μπακάλικα, και πιο πέρα μικρά studios και πανσιόν. Η ζωή εδώ έχει διαφορετικό ρυθμό - ντόπιοι παίζουν τάβλι το πρωί, ηλικιωμένες κάνουν παζάρι, παιδιά ποδηλατούν στους στενούς δρόμους.
Παναγία Τουρλιανή
Στην καρδιά του χωριού στέκεται το Μοναστήρι της Παναγίας Τουρλιανής, το πιο σημαντικό θρησκευτικό μνημείο της Μυκόνου. Χτίστηκε το 1542 από μοναχούς που είχαν φύγει από την Πάρο μετά από επιθέσεις πειρατών και βρήκαν καταφύγιο εδώ.
Το όνομα “Τουρλιανή” προέρχεται από τη βυζαντινή λέξη “τούρλος” που σημαίνει “θόλος” - αναφορά στον χαρακτηριστικό τρούλο της εκκλησίας. Η εικόνα της Παναγίας θεωρείται θαυματουργή και τιμάται με μεγάλη γιορτή στις 15 Αυγούστου, όταν χιλιάδες προσκυνητές συγκεντρώνονται στο μοναστήρι.
Στο εσωτερικό της εκκλησίας, αξίζει να δεις:
-
Το ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο Φλωρεντινού γλύπτη του 18ου αιώνα. Σπάνιας τέχνης - ένα από τα ωραιότερα της Ελλάδας.
-
Τις τοιχογραφίες του 18ου αιώνα.
-
Τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας στο επίσημο τέμπλο.
Στο μοναστηριακό συγκρότημα υπάρχει επίσης μικρό εκκλησιαστικό μουσείο με εκκλησιαστικά κειμήλια, χρυσοκέντητα ιερά άμφια και αρχαία λειτουργικά σκεύη.
Είσοδος δωρεάν, ανοιχτό 9:00-13:00 και 16:00-19:00 περίπου - οι ώρες μπορεί να αλλάζουν, ιδιαίτερα τις γιορτές.
Οι ταβέρνες
Η μεγαλύτερη ελκυστικότητα του Άνω Μερά για τους επισκέπτες είναι η γαστρονομία σε λογικές τιμές. Ταβέρνες όπου μπορείς να φας μυκονιάτικα πιάτα στα 15-25 ευρώ το άτομο - δηλαδή 50% κάτω από αντίστοιχα της Χώρας.
-
Joanna’s Niko’s Place στην πλατεία: παραδοσιακή κουζίνα, σπεσιαλιτέ τα γεμιστά και το μοσχαράκι λεμονάτο.
-
Ταβέρνα του Νικόλα: ψάρι μέρας, χταπόδι σχάρας. Στενό σπιτικό υφος.
-
Σκαρπάς: σπιτικά τυριά (κοπανιστή Μυκόνου PDO), λουτζά, κρεμμυδόπιτα.
-
Λάμπρος: γουρουνόπουλο φούρνου τις Τετάρτες και Σάββατα.
Όλες λειτουργούν και τους χειμερινούς μήνες με μειωμένο ωράριο - σπάνιο στη Μύκονο.
Πώς να φτάσεις
Με αυτοκίνητο: 8 χλμ από τη Χώρα (15 λεπτά). Από Ορνό 6 χλμ. Δωρεάν παρκάρισμα στην πλατεία.
Με ΚΤΕΛ: γραμμή Χώρα (Φάμπρικα) - Άνω Μερά κάθε 30-40 λεπτά τους θερινούς μήνες, εισιτήριο 1,80 ευρώ. Διάρκεια 15 λεπτά. Χρήσιμο για όσους δεν θέλουν να οδηγήσουν.
Με σκούτερ ή ATV: 15-20 λεπτά. Πρόσεξε στις στροφές, ο δρόμος είναι ομαλός αλλά γεμάτος.
Τι να συνδυάσεις
Άνω Μερά + παραλίες ανατολικής Μυκόνου είναι λογική μέρα. Πρωί στις παραλίες (Καλαφάτη, Αγία Άννα), μεσημέρι ή απόγευμα στον Άνω Μερά για φαγητό + μοναστήρι, βραδινό στη Χώρα. Έτσι αποφεύγεις τη ζέστη και τη φασαρία της παραλίας μεσημέρι.
Στις γιορτές της Παναγίας (15 Αυγούστου, 8 Σεπτεμβρίου), ο Άνω Μερά γεμίζει με τοπικά πανηγύρια - αν είσαι εκεί τότε, αξίζει να μείνεις και το βράδυ.