Στα 30 λεπτά καραβιού δυτικά από τη Χώρα της Μυκόνου, η Δήλος είναι το πιο σημαντικό αρχαιολογικό νησί των Κυκλάδων - 3,43 τετραγωνικά χιλιόμετρα γεμάτα με ναούς, σπίτια ψηφιδωτών, αγορές και θέατρα. Στην αρχαιότητα ήταν ιερό κέντρο, γενέτειρα του Απόλλωνα και της Άρτεμις σύμφωνα με τη μυθολογία, και στους ελληνιστικούς χρόνους εμπορικός κόμβος. Σήμερα είναι μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς UNESCO από το 1990.
Η μυθολογία
Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Δήλος ήταν το νησί όπου η Λητώ γέννησε τον Απόλλωνα και την Άρτεμη. Πριν τη γέννηση, η Δήλος ήταν πλωτό νησί που περιπλανιόταν στο Αιγαίο. Όταν ο Δίας υποσχέθηκε στη Λητώ ασφαλές μέρος να γεννήσει, η Δήλος δέθηκε στο βυθό με τέσσερις διαμαντένιους κίονες και σταμάτησε εκεί που είναι σήμερα.
Από τότε η Δήλος έγινε ιερό νησί - αφιερωμένο στον Απόλλωνα. Από το 7ο αιώνα π.Χ. και μετά, οργανώνονταν εδώ τα Δήλια, μεγάλα πανηγύρια όπου συγκεντρώνονταν Έλληνες από όλη την Ιωνία.
Η ιστορία
Στους αρχαϊκούς χρόνους (7ος-6ος αιώνας π.Χ.) η Δήλος ήταν το θρησκευτικό κέντρο των Κυκλάδων. Τον 5ο αιώνα π.Χ. η Δήλιος Συμμαχία (η αμυντική συμμαχία υπό την Αθήνα κατά των Περσών) είχε εδώ το ταμείο της - μέχρι το 454 π.Χ. που ο Περικλής το μετέφερε στην Ακρόπολη.
Από τον 4ο αιώνα π.Χ. και ιδιαίτερα στους ελληνιστικούς χρόνους (3ος-2ος αιώνα π.Χ.) η Δήλος έγινε ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της Μεσογείου, με πληθυσμό που έφτασε τους 30.000 κατοίκους. Έλληνες, Ρωμαίοι, Σύροι, Αιγύπτιοι και Φοίνικες είχαν εδώ έδρες, ναούς και αποθήκες.
Το 88 π.Χ. ο βασιλιάς Μιθριδάτης του Πόντου κατέστρεψε τη Δήλο, σκοτώνοντας 20.000 κατοίκους. Η πόλη δεν ανέκαμψε ποτέ. Ως τον 5ο αιώνα μ.Χ. ήταν ερημωμένη.
Τι θα δεις
Δερίνια των Λεόντων
Η πιο γνωστή εικόνα της Δήλου - μια σειρά μαρμάρινων λεόντων από νάξιο μάρμαρο, αφιερωμένη στον Απόλλωνα γύρω στο 600 π.Χ. Αρχικά ήταν 9 ή 12 λέοντες - σήμερα σώζονται 5 αντίγραφα στη θέση τους (τα πρωτότυπα στο μουσείο). Ένας λέοντας έφυγε από τη Δήλο το 1716 από τους Βενετούς και σήμερα στέκεται στην είσοδο του Arsenale της Βενετίας.
Ναός Απόλλωνα και ιερό
Στο κέντρο της αρχαιολογικής περιοχής, το ιερό του Απόλλωνα περιλαμβάνει τρεις ναούς διαφορετικών εποχών (αρχαϊκός Πορίνος Ναός 6ου αι. π.Χ., Ναός Αθηναίων 5ου αι. π.Χ., Μέγας Ναός 4ου αι. π.Χ.) και τους θησαυρούς διαφόρων πόλεων που αφιέρωσαν εκεί τα δώρα τους.
Συνοικία θεάτρου
Στους πρόποδες του Όρους Κύνθος (113 μέτρα ύψος) απλώνεται η ελληνιστική πόλη με τα σπίτια των πλούσιων εμπόρων. Σπίτι του Διονύσου, του Δελφινίου, των Δελφινιών - όλα με εκπληκτικά διατηρημένα ψηφιδωτά δάπεδα. Το αρχαίο θέατρο, χωρητικότητας 5.500 θεατών, είναι ηλικίας 3ου αιώνα π.Χ.
Αρχαιολογικό μουσείο
Στεγάζει τα πρωτότυπα γλυπτά και ευρήματα από τις ανασκαφές που ξεκίνησαν το 1872. Σπουδαία συλλογή κλασικής γλυπτικής, ψηφιδωτών και αγγείων.
Πώς θα φτάσεις
Καραβάκια από τη Χώρα της Μυκόνου φεύγουν τους θερινούς μήνες (Απρίλιος- Οκτώβριος) στις 9:00, 10:00, 11:30, με επιστροφές στις 12:15, 13:30, 15:00. Διάρκεια ταξιδιού 30 λεπτά μονή. Εισιτήριο 25-30 ευρώ ταξίδι, εισιτήριο αρχαιολογικού χώρου 12 ευρώ (προσθήκη μουσείου άλλα 4 ευρώ).
Η Δήλος είναι κλειστή τις Δευτέρες όλο τον χρόνο. Συν τις επίσημες αργίες.
Πρακτικές συμβουλές
-
Πάρε νερό. Δεν υπάρχει ούτε ένα δέντρο για σκιά. Καθόλου. Δύο μικρές καντίνες πουλάνε νερό σε υπερπληρωμένες τιμές.
-
Καπέλο και αντηλιακό. Ο ήλιος της Δήλου χτυπάει αμείλικτα. Ίσως και ομπρέλα-παρασόλι.
-
Παπούτσια κλειστά. Πέτρινα μονοπάτια, σπασμένα μάρμαρα. Σαγιονάρες είναι ασύμφορες.
-
Ξεκίνα νωρίς. Πάρε το πρώτο καραβάκι (9:00). Πριν τις 12:00 η ζέστη είναι ακόμα ανεκτή.
-
3-4 ώρες είναι αρκετές για ολόκληρη την περιοχή και το μουσείο.
Τι να συνδυάσεις
Η Δήλος είναι ημερήσια από τη Χώρα. Πρωί στη Δήλο, μεσημέρι ταβέρνα στη Χώρα, απόγευμα στη Μικρή Βενετία για ηλιοβασίλεμα. Ολόκληρη η μέρα μένει σε αρχαιολογία-Χώρα-sunset.
Αν σε ενδιαφέρουν τα αρχαιολογικά της περιοχής, η ίδια λογική νησιού-ναού εμφανίζεται και στη γειτονική Νάξο - ο Ναός του Απόλλωνα στην Πορτάρα είναι αδελφικός ναός της ίδιας εποχής.