Στα νοτιοδυτικά της Σαντορίνης, το Μεγαλοχώρι είναι το χωριό των οινοποιείων - μικρό παραδοσιακό χωριό 500 κατοίκων, με αμπελώνες σε όλη τη γύρω πεδιάδα και 5+ μεγάλα οινοποιεία σε ακτίνα 3 χιλιομέτρων. Εδώ γίνεται το θαύμα του Ασύρτικου - μιας ποικιλίας που μόνο στη σαντορινέζικη ηφαιστειακή γη δίνει αυτές τις γεύσεις. Ο Βινσάντο, το γλυκό κρασί του νησιού, ωριμάζει σε βαρέλια από βαλανιδιά για χρόνια.
Το Μεγαλοχώρι
Το Μεγαλοχώρι είναι ένα από τα πιο διατηρημένα παραδοσιακά χωριά της Σαντορίνης - μαζί με τον Πύργο και το Εμπορείο. Αρχοντικά 18ου-19ου αιώνα διατηρούνται σε καλή κατάσταση, καμάρες πάνω από τους δρόμους, λευκά σπίτια κρυμμένα σε στενά σοκάκια.
Στο κέντρο, εκκλησίες, καφενεία και ταβέρνες σερβίρουν την πιο “συνηθισμένη” σαντορινέζικη κουζίνα: φάβα Σαντορίνης PDO, ντοματοκεφτέδες, λευκή μελιτζάνα, χλωρό τυρί τοπικό. Ταβέρνα Vouvalo, Avaca, και Raki είναι οι πιο γνωστές. Τιμές 25-45 ευρώ ανά άτομο.
Ο σαντορινέζικος αμπελώνας
Η ηφαιστειακή γη της Σαντορίνης είναι μοναδική στον κόσμο για ένα λόγο: μετά την έκρηξη του 1600 π.Χ., η ολόκληρη επιφάνεια του νησιού καλύφθηκε με ηφαιστειακή τέφρα και κίσηρη (πλεξιπεντί) σε βάθος 30-50 μέτρων. Αυτή η αμμώδης, αλκαλική, χωρίς οργανική ύλη γη είναι σχεδόν ακατάλληλη για τα περισσότερα φυτά - αλλά τέλεια για συγκεκριμένες ποικιλίες αμπέλου.
Η ίδια γη αποτρέπει τη φυλλοξήρα - η μικροσκοπική σφήκα που κατέστρεψε τους ευρωπαϊκούς αμπελώνες τη δεκαετία του 1880 δεν επιβιώνει στο ηφαιστειακό έδαφος της Σαντορίνης. Σημαίνει ότι τα αμπέλια εδώ είναι σε δικές τους ρίζες (όχι μπολιασμένες σε αμερικάνικες ρίζες όπως όλο το υπόλοιπο ευρωπαϊκό κρασί). Πολλά αμπέλια είναι 70-100+ ετών.
Η κουλούρα
Η κουλούρα είναι μοναδική για τη Σαντορίνη: τα αμπέλια εκπαιδεύονται σε μορφή στρογγυλού καλαθιού, χαμηλά στο έδαφος, με τα φύλλα τους να σχηματίζουν προστατευτική σφαίρα. Αυτό προστατεύει τις σταφυλόρωγες από το μελτέμι, την ξηρασία και τον ισχυρό ήλιο. Είναι πατροπαράδοτη τεχνική, εργατική και αποδοτική.
Σε καμία άλλη παραγωγική περιοχή στον κόσμο τα αμπέλια δεν εκπαιδεύονται σε αυτή τη μορφή - είναι μέρος της UNESCO άυλης κληρονομιάς της Σαντορίνης.
Ασύρτικο
Η ποικιλία Ασύρτικο είναι η ψυχή του σαντορινέζικου κρασιού. Αυτόχθονη της Σαντορίνης, δίνει λευκό κρασί:
- Υψηλή οξύτητα (που διατηρεί τη φρεσκάδα ακόμα και σε ζεστά καλοκαίρια)
- Ορυκτή νότα (από την ηφαιστειακή γη)
- Αλατούχα νότα στο τέλος (από την κοντινότητα στη θάλασσα)
- Δομή που επιτρέπει παλαίωση 5-10+ ετών
Το Ασύρτικο της Σαντορίνης κερδίζει διεθνή βραβεία τα τελευταία 15 χρόνια και είναι από τα πιο εξάγομενα ελληνικά κρασιά.
Βινσάντο
Το Βινσάντο είναι το γλυκό κρασί της Σαντορίνης. Φτιάχνεται από ηλιοαποξηραμένα σταφύλια Ασύρτικου (ή μείγμα με Αηδάνι), τα οποία αφήνονται 12-15 ημέρες στον ήλιο για να συμπυκνωθούν. Στη συνέχεια πατώνται και ωριμάζουν σε βαρέλια από βαλανιδιά για 4-30 χρόνια.
Δεν προστίθεται αλκοόλ - όλο το αλκοόλ προέρχεται από τη φυσική ζύμωση των πυκνών σακχάρων. 200 χρόνια παλαιότερο από το Vin Santo της Τοσκάνης - οι Βενετοί έπιαν Βινσάντο της Σαντορίνης τον 16ο-17ο αιώνα.
Τα οινοποιεία
Σάντο Wines
Στην κορυφή του λόφου πάνω από το Πύργο, με τη μεγαλύτερη βεράντα της Σαντορίνης. Συνεταιρισμός παραγωγών της Σαντορίνης από το 1947, σήμερα εμπορική μάρκα. Γευσιγνωσία 6 κρασιών 25-35 ευρώ. Πιάτα φάβας και τυριών συνοδευτικά.
Βενέτσανος (Venetsanos Winery)
Στο Μεγαλοχώρι, σε λόφο με θέα Καλντέρας. Ξεκίνησε το 1947, ανανεώθηκε πρόσφατα. Εξαιρετικό κτίριο με βεράντα. Γευσιγνωσία 5 κρασιών 30-40 ευρώ.
Γαβαλάς (Gavalas Winery)
Στο Μεγαλοχώρι. Οικογενειακό οινοποιείο πέντε γενεών - πατριαρχικός παραγωγός Ασύρτικου. Λιγότερο εμπορικό, πιο αυθεντικό. Γευσιγνωσία 6 κρασιών 20-30 ευρώ.
Βασσάλτης (Vassaltis Vineyards)
Στο Βόθωνα, βόρεια. Νέο οινοποιείο (2016) με σύγχρονη αρχιτεκτονική. Παραγωγή premium Ασύρτικο. Γευσιγνωσία 30-40 ευρώ.
Άργυρος Estate
Από τα παλαιότερα οινοποιεία της Σαντορίνης (1903). Έδρα στο Επίσκοπος Γωνιά. Παράγει ένα από τα καλύτερα Βινσάντο της παραγωγικής περιοχής (“Vinsanto 20-Year”).
Πώς να επισκεφθείς
Reservations για γευσιγνωσίες απαιτούνται στα Σάντο, Βενέτσανος και Βασσάλτης τους θερινούς μήνες. Τα μικρότερα οινοποιεία (Γαβαλάς) δέχονται walk-ins.
Διάρκεια γευσιγνωσίας: 1-1,5 ώρα. Με ξενάγηση στους αμπελώνες/υπόγεια: 2-3 ώρες.
Πρόγραμμα: 2 οινοποιεία τη μέρα είναι το ιδανικό. 3 είναι ο μέγιστος αν σπιν driver - μην οδηγήσεις μετά από 6+ γευσιγνωσίες.
Πάρε ταξί ή κανόνισε εκδρομή με driver. Πολλές οργανωμένες εκδρομές 3-4 οινοποιείων κοστίζουν 90-150 ευρώ ανά άτομο, μαζί με γευσιγνωσίες.
Πώς να φτάσεις
-
Μεγαλοχώρι: 9 χλμ από Φηρά. ΚΤΕΛ μερικές φορές τη μέρα. Με αυτοκίνητο 15-20 λεπτά.
-
Σάντο Wines: 7 χλμ από Φηρά, 12 λεπτά οδήγηση.
-
Βενέτσανος: 8 χλμ από Φηρά, 15 λεπτά.
-
Βασσάλτης: 5 χλμ από Φηρά, 10 λεπτά.
Τα οινοποιεία είναι κοντά μεταξύ τους - 5-10 λεπτά οδήγηση μεταξύ τους.
Τι να συνδυάσεις
Οινοποιεία + Πύργος είναι ίσως η πιο “πολιτιστική” μέρα της Σαντορίνης. Πρωί επίσκεψη οινοποιείου, μεσημέρι ταβέρνα στον Πύργο, απόγευμα δεύτερη γευσιγνωσία ή Προφήτης Ηλίας.
Στις γεωργικές γιορτές (Αύγουστος-Σεπτέμβριος, εποχή τρύγου), αρκετά οινοποιεία οργανώνουν events πατήσιμο σταφυλιών - αξίζει αν είσαι εκεί την περίοδο.