Το Ρέινα Σοφία είναι το εθνικό μουσείο σύγχρονης τέχνης της Ισπανίας — αλλά οι περισσότεροι έρχονται για έναν πίνακα: τον **«Γκερνίκα»** του Πάμπλο Πικάσο. Ένα τεράστιο ασπρόμαυρο έργο, γεννημένο από τον βομβαρδισμό μιας βασκικής πόλης το 1937, που έγινε το πιο δυνατό αντιπολεμικό σύμβολο του 20ού αιώνα. Στέκεσαι μπροστά του και καταλαβαίνεις γιατί.
Ένα νοσοκομείο που έγινε μουσείο
Το Ρέινα Σοφία στεγάζεται σε ένα κτίριο του 18ου αιώνα που λειτουργούσε ως γενικό νοσοκομείο της Μαδρίτης. Μετατράπηκε σε μουσείο σύγχρονης τέχνης το 1992, με μεταγενέστερες μοντέρνες προσθήκες από τον αρχιτέκτονα Ζαν Νουβέλ — γυάλινοι όγκοι και κόκκινα στοιχεία που συνομιλούν με το ιστορικό κέλυφος. Οι εξωτερικοί γυάλινοι ανελκυστήρες έχουν γίνει σήμα κατατεθέν.
Είναι το τρίτο σκέλος του «Paseo del Arte»: το Πράδο καλύπτει ως τον 19ο αιώνα, το Τίσεν γεφυρώνει, και το Ρέινα Σοφία αναλαμβάνει τον 20ό.
Ο Γκερνίκα
Στις 26 Απριλίου 1937, κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο, γερμανικά και ιταλικά αεροπλάνα — σύμμαχοι του Φράνκο — βομβάρδισαν επί ώρες τη μικρή βασκική πόλη Γκερνίκα, ημέρα αγοράς. Ήταν από τους πρώτους μαζικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς αμάχων στην ιστορία, ουσιαστικά μια «δοκιμή» για όσα θα ακολουθούσαν στον Β’ Παγκόσμιο.
Ο Πικάσο, που ζούσε στο Παρίσι, είχε ήδη αναλάβει να ζωγραφίσει ένα έργο για το ισπανικό περίπτερο της Παγκόσμιας Έκθεσης. Όταν έμαθε τα νέα, εγκατέλειψε το αρχικό θέμα και σε λίγες εβδομάδες δημιούργησε τον Γκερνίκα: 3,5 × 7,8 μέτρα, εξ ολοκλήρου σε ασπρόμαυρο και γκρι.
Δεν είναι ρεαλιστική απεικόνιση. Είναι σύμβολα, παραμορφωμένα και κραυγαλέα:
- Μια μητέρα που κρατά το νεκρό της παιδί και ουρλιάζει.
- Ένα άλογο διαπερασμένο, με ανοιχτό στόμα.
- Ένας ταύρος — αμφίσημο σύμβολο, που ο ίδιος ο Πικάσο αρνήθηκε να εξηγήσει.
- Μια λάμπα σαν μάτι, ένα κερί, διαμελισμένα σώματα.
Η απουσία χρώματος παραπέμπει σε φωτογραφία εφημερίδας — στον τρόπο που ο κόσμος έμαθε το γεγονός.
Το ταξίδι του πίνακα
Ο Πικάσο αρνήθηκε να επιτρέψει την επιστροφή του έργου στην Ισπανία όσο ζούσε ο Φράνκο. Ο πίνακας φυλάχθηκε επί δεκαετίες στο MoMA της Νέας Υόρκης, ταξιδεύοντας ως πρεσβευτής κατά του φασισμού.
Ήρθε στην Ισπανία μόλις το 1981, μετά τον θάνατο του δικτάτορα και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Η άφιξή του ήταν εθνικό γεγονός — σύμβολο ότι η χώρα είχε επιστρέψει στην ελευθερία.
Στην ίδια αίθουσα εκτίθενται και οι προπαρασκευαστικές μελέτες, που δείχνουν πώς εξελίχθηκε η σύνθεση.
Νταλί και Μιρό
Πέρα από τον Γκερνίκα, το μουσείο έχει εξαιρετική συλλογή:
- Σαλβαδόρ Νταλί — σουρεαλιστικά έργα, ανάμεσά τους το «Πορτρέτο του Λουίς Μπουνιουέλ» και ονειρικές συνθέσεις.
- Χουάν Μιρό — τα παιχνιδιάρικα, χρωματιστά σύμβολά του.
- Χουάν Γκρις — κυβισμός.
- Σύγχρονη ισπανική και διεθνής τέχνη.
Πρακτικά
- Εισιτήριο: ~12€· δωρεάν ώρες τα απογεύματα και Κυριακή.
- Κλειστά: Συνήθως Τρίτη.
- Πρόσβαση: Μετρό Atocha.
- Χρόνος: 1,5-2 ώρες.
- Προσοχή: Απαγορεύονται οι φωτογραφίες στον Γκερνίκα.
Τι να συνδυάσεις
Είναι το ένα άκρο του «Paseo del Arte» — μοίρασε τα τρία μουσεία σε διαφορετικές μέρες. Μετά την ένταση του Γκερνίκα, μια βόλτα στο Πάρκο Ρετίρο ή τάπας στη La Latina είναι ό,τι πρέπει.