Το Τίσεν-Μπορνεμίσα είναι το «τρίτο πόδι» του Paseo del Arte και, για πολλούς, το πιο απολαυστικό. Ήταν μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές συλλογές του κόσμου και καλύπτει **οκτώ αιώνες ζωγραφικής** σε χρονολογική σειρά — από τους πρωτόγονους Ιταλούς ως τον ιμπρεσιονισμό, τον εξπρεσιονισμό και την αμερικανική ποπ αρτ. Συμπληρώνει ακριβώς ό,τι λείπει από το Πράδο.
Μια συλλογή δύο γενεών
Η συλλογή ξεκίνησε τη δεκαετία του 1920 από τον βαρόνο Χάινριχ Τίσεν-Μπορνεμίσα, βιομήχανο με πάθος για τους παλαιούς δασκάλους. Ο γιος του, Χανς Χάινριχ, την επέκτεινε δραματικά, προσθέτοντας ιμπρεσιονιστές, εξπρεσιονιστές και αμερικανική τέχνη του 20ού αιώνα — τομείς που τότε θεωρούνταν λιγότερο «σοβαροί» για συλλέκτες.
Το αποτέλεσμα ήταν μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές συλλογές στον κόσμο, δεύτερη μόνο μετά τη βασιλική συλλογή της Βρετανίας.
Στις αρχές της δεκαετίας του ‘90, πολλές χώρες διεκδίκησαν τη συλλογή. Η Ισπανία κέρδισε — και σημαντικό ρόλο έπαιξε η πέμπτη σύζυγος του βαρόνου, η Ισπανίδα Κάρμεν Θέρβερα, πρώην βασίλισσα ομορφιάς, που πίεσε ώστε να παραμείνει στη Μαδρίτη. Το ισπανικό κράτος την απέκτησε το 1993 και τη στέγασε στο ανακαινισμένο Palacio de Villahermosa, ακριβώς απέναντι από το Πράδο.
Η χρονολογική διαδρομή
Το μεγάλο πλεονέκτημα του μουσείου είναι η αυστηρά χρονολογική διάταξη. Ξεκινάς από τον πάνω όροφο με τα παλαιότερα έργα και κατεβαίνεις μέχρι τον 20ό αιώνα — «διαβάζοντας» ολόκληρη την ιστορία της δυτικής ζωγραφικής σαν βιβλίο:
- 13ος-15ος αιώνας — Ιταλοί πρωτόγονοι, φλαμανδικά έργα.
- Αναγέννηση — Καρπάτσιο, Χολμπάιν (το εξαιρετικό πορτρέτο του Ερρίκου Η’), Ντύρερ.
- Μπαρόκ — Καραβάτζο, Ρέμπραντ, Ρούμπενς.
- 19ος αιώνας — Γκόγια, ρομαντισμός, ρεαλισμός.
- Ιμπρεσιονισμός — Μονέ, Ντεγκά, Ρενουάρ, Πισαρό, Βαν Γκογκ.
- 20ός αιώνας — Κίρχνερ και γερμανικός εξπρεσιονισμός, Καντίνσκι, Μοντριάν, κυβισμός, σουρεαλισμός.
- Αμερικανική τέχνη — με αποκορύφωμα το «Δωμάτιο ξενοδοχείου» του Έντουαρντ Χόπερ, μια εικόνα μοναξιάς που μένει.
Γιατί συμπληρώνει το Πράδο
Το Πράδο, ως βασιλική συλλογή, είναι εξαιρετικό σε ισπανική, ιταλική και φλαμανδική τέχνη ως τον 19ο αιώνα — αλλά έχει κενά: ελάχιστο ιμπρεσιονισμό, καθόλου βόρεια πρωτοπορία, καμία αμερικανική ζωγραφική.
Το Τίσεν καλύπτει ακριβώς αυτά τα κενά. Γι’ αυτό οι τρεις συλλογές μαζί (με το Ρέινα Σοφία για τον 20ό αιώνα) κάνουν τη Μαδρίτη μία από τις πλουσιότερες πόλεις τέχνης στον κόσμο.
Πρακτικά
- Εισιτήριο: ~13€· δωρεάν τμήμα συνήθως τις Δευτέρες. Combo «Paseo del Arte».
- Πρόσβαση: Μετρό Banco de España· απέναντι από το Πράδο.
- Χρόνος: ~2 ώρες.
- Συμβουλή: Ξεκίνα από πάνω και κατέβα χρονολογικά.
Τι να συνδυάσεις
Το Τίσεν είναι το πιο «ελαφρύ» από τα τρία μεγάλα — καλή επιλογή για μια μέρα που δεν θέλεις να εξαντληθείς. Συνδύασέ το με μια βόλτα στο Πάρκο Ρετίρο που είναι δίπλα, και κλείσε με τάπας.