Σε ελάχιστες πόλεις του κόσμου θα δεις κάτι τέτοιο: μέσα σε λίγα εκατοντάδες μέτρα, μια ορθόδοξη εκκλησία, ένα οθωμανικό τζαμί, μια εβραϊκή συναγωγή και μια καθολική καθεδρική στέκουν η μία δίπλα στην άλλη. Οι Σοφιώτες αποκαλούν αυτό το σημείο «Τετράγωνο της Θρησκευτικής Ανοχής» — ένα ζωντανό σύμβολο της αιώνιας συνύπαρξης πολιτισμών και θρησκειών που πέρασαν από τη σταυροδρόμι αυτή πόλη των Βαλκανίων.
Ένα σπάνιο θέαμα ανοχής
Στάσου σε ένα συγκεκριμένο σημείο στο κέντρο της Σόφιας, γύρισε το βλέμμα σου, και θα δεις κάτι που ελάχιστες πόλεις στον κόσμο μπορούν να επιδείξουν: μέσα σε λίγες εκατοντάδες μέτρα, τέσσερις μεγάλες θρησκείες συνυπάρχουν, η μία δίπλα στην άλλη.
Οι Σοφιώτες το αποκαλούν, με δικαιολογημένη περηφάνια, «Τετράγωνο της Θρησκευτικής Ανοχής» (Square of Religious Tolerance). Είναι ένα ζωντανό μνημείο της ιστορίας της πόλης ως σταυροδρομιού πολιτισμών.
Τα τέσσερα μνημεία
- Ορθόδοξη εκκλησία Sveta Nedelya — η μεγάλη ορθόδοξη εκκλησία, καρδιά της βουλγαρικής πίστης, στην κεντρική πλατεία.
- Τζαμί Banya Bashi — το κύριο, ακόμα ενεργό, οθωμανικό τζαμί (~1576), έργο του θρυλικού αρχιτέκτονα Σινάν (του ίδιου που έχτισε τα μεγάλα τζαμιά της Κωνσταντινούπολης).
- Συναγωγή της Σόφιας — μια μεγαλοπρεπής συναγωγή, από τις μεγαλύτερες σεφαραδίτικες της Ευρώπης, μαρτυρία της παλιάς εβραϊκής κοινότητας (Σεφαραδίτες που ήρθαν μετά την εκδίωξη από την Ισπανία).
- Καθολική καθεδρική Sveti Yosif — η έδρα της καθολικής κοινότητας.
Ένα σταυροδρόμι αιώνων
Αυτή η συνύπαρξη δεν είναι τυχαία. Η Σόφια βρίσκεται σε ένα φυσικό σταυροδρόμι των Βαλκανίων, και για αιώνες πέρασαν και εγκαταστάθηκαν εδώ πολλοί λαοί: Θράκες, Ρωμαίοι, Βυζαντινοί, Βούλγαροι, Οθωμανοί. Ορθόδοξοι Βούλγαροι, μουσουλμάνοι, Εβραίοι, Αρμένιοι, Καθολικοί έζησαν πλάι-πλάι. Το «Τετράγωνο» είναι η υλική αποτύπωση αυτής της πολυπολιτισμικής ιστορίας.
(Αξίζει να θυμηθεί κανείς και μια φωτεινή στιγμή: κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η βουλγαρική κοινωνία και εκκλησία αντιστάθηκαν και έσωσαν τους σχεδόν 50.000 Εβραίους της χώρας από την εκτόπιση — μια σπάνια πράξη στη ναζιστική Ευρώπη.)
Τα λουτρά και οι πηγές
Στην ίδια περιοχή βρίσκεται και ένα ακόμα στολίδι: τα ιστορικά Κεντρικά Λουτρά (Central Mineral Baths) — ένα υπέροχο κτίριο των αρχών του 20ού αιώνα, χτισμένο πάνω στις φυσικές θερμές πηγές της πόλης, που σήμερα στεγάζει το Μουσείο της Ιστορίας της Σόφιας. Μπροστά του, δημόσιες κρήνες με ζεστό ιαματικό μεταλλικό νερό, όπου οι ντόπιοι έρχονται ακόμα να γεμίσουν τα μπουκάλια τους — μια ζωντανή παράδοση αιώνων.
Πρακτικά
- Πρόσβαση: Κέντρο, γύρω από τον σταθμό μετρό Serdika· περπατητικά.
- Επίσκεψη: Με σεβασμό στους κανόνες κάθε λατρευτικού χώρου (ενδυμασία, ώρες).
- Κόστος: Ελεύθερη είσοδος (μικρό εισιτήριο για το εβραϊκό μουσείο).
Τι να συνδυάσεις
Το «Τετράγωνο» βρίσκεται πάνω στα ρωμαϊκά ερείπια της Σερδικής — τα βλέπεις μαζί. Δίπλα είναι και η πολύβουη λαϊκή αγορά Zhenski Pazar, για τη ζωντανή, καθημερινή πλευρά της πόλης.