Το σκαρί ρούχαλο του «Παναγιώτη» είναι ίσως η πιο φωτογραφημένη εικόνα της Ελλάδας μετά την Ακρόπολη. Αυτό που λίγοι γνωρίζουν είναι ότι το πλοίο είχε άλλο όνομα όταν γεννήθηκε, ότι μετέφερε τσιγάρα λαθραία και όχι κρασί ή γενικό φορτίο, και ότι η μέρα που προσάραξε ήταν καθορισμένη από έναν μέτωπο κακοκαιρίας οκτώ μποφόρ. Η παραλία που έμεινε γνωστή ως «Ναυάγιο» λειτουργεί σήμερα ως το πιο φωτογραφικό σημείο του νησιού — αλλά κρύβει κι ένα επεισόδιο από την ελληνική ιστορία του 1980 που αξίζει να ξέρεις.
Η ιστορία πίσω από τη φωτογραφία
Πριν γίνει η διάσημη παραλία, εδώ δεν υπήρχε τίποτα παρά ένας απρόσιτος όρμος με γρήγορα ρεύματα στα ανοιχτά του Σκινάρι. Αυτό άλλαξε στις αρχές Οκτωβρίου του 1980, όταν ένα σκαρί 450 τόνων έτρεχε πανικόβλητο προς βόρεια για να ξεφύγει από περιπολικό του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας.
Το σκάφος λεγόταν «Παναγιώτης» — αλλά αυτό ήταν το τρίτο του όνομα. Είχε γεννηθεί το 1937 σε ναυπηγείο στη Σκωτία με το όνομα Saint Bedan, και πέρασε δεκαετίες μεταφέροντας κάρβουνο στα βρετανικά νερά πριν αγοραστεί από Έλληνες εφοπλιστές. Η οικογένεια Βαβατάκου το μετασκεύασε σε σκάφος ειδικό για μεταφορές «γκρίζου» εμπορίου και του άλλαξε όνομα.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 1980 το «Παναγιώτης» προσέγγισε το ισπανικό San Giorgio σε διεθνή ύδατα της Αδριατικής και παρέλαβε μυστικά 1.895 κιβώτια τσιγάρα — αξίας περίπου 30 εκατομμυρίων δραχμών της εποχής. Πλήρωμα: επτά Έλληνες ναυτικοί και δύο Ιταλοί συνοδοί που εκπροσωπούσαν τα συμφέροντα της μαφίας της Σικελίας που χρηματοδοτούσε τη μεταφορά.
Την 1η Οκτωβρίου άρχισε να σηκώνει κακοκαιρία. Το ασθενοφόρο μηχανοκίνητο σκάφος — υψηλής πλευστότητας αλλά περιορισμένης ισχύος κινητήρα — δεν μπορούσε να κρατηθεί σε οκτώ μποφόρ βόρειου ανέμου. Ο καπετάν Κυριάκος Βαβατάκος πήρε απόφαση να βγει από το ρεύμα και να καταφύγει στην υπήνεμη πλευρά της Ζακύνθου. Στις 2 Οκτωβρίου 1980 το πλοίο έφαγε τη μοίρα του: προσάραξε στην αμμώδη παραλία του Αγίου Γεωργίου των Γκρεμνών.
Το πλήρωμα κατάφερε να διαφύγει και να κρυφτεί στις Βολίμες. Το φορτίο έμεινε στο πλοίο. Στις 5 Οκτωβρίου 1980 το επαγγελματικό ψαράδικο της Οικονομικής Αστυνομίας του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας ανακάλυψε τον «Παναγιώτη» αφημένο, και στο αμπάρι του τα κιβώτια με τα τσιγάρα. Ακολούθησε έρευνα, συλλήψεις, δίκη — και η παραλία κέρδισε το παρατσούκλι της: «Ναυάγιο».
Πώς να πας — με βάρκα, μόνο με βάρκα
Η παραλία είναι φυσικά απρόσιτη από στεριά. Δεν υπάρχει μονοπάτι που να κατεβαίνει τους γκρεμούς — οι απόκρημνες αγκαθωτές πλαγιές ξεκινούν πάνω από τα 200 μέτρα και καταλήγουν κάθετα στην άμμο. Οι μόνες δύο επίσημες αφετηρίες είναι:
Από τον Άγιο Νικόλαο Βολιμών (βόρεια του νησιού). Εδώ τα βαρκάκια φεύγουν πιο συχνά — έως και κάθε 15 λεπτά στις ώρες αιχμής — και η διαδρομή είναι η πιο σύντομη, περίπου 20 λεπτά με ήπιο κυματισμό. Είναι η προτιμώμενη επιλογή αν έχεις παιδιά ή ναυτία. Το λιμανάκι έχει πάρκινγκ και δύο ταβέρνες για πριν ή μετά. Κόστος συνήθως 20-30 ευρώ το άτομο για τη μικρή βόλτα, 35-50 ευρώ για ολοήμερη κρουαζιέρα που περιλαμβάνει και τις Γαλάζιες Σπηλιές.
Από το Πόρτο Βρώμη (κεντρικά δυτικά). Η διαδρομή είναι πιο μακριά — 30-40 λεπτά — και συχνά πιο κυματώδης καθώς βγαίνει σε ανοιχτά νερά. Έχει ένα πλεονέκτημα: τις περισσότερες ώρες της ημέρας φτάνεις στο Ναυάγιο λίγο πριν ή λίγο μετά τις φουρνιές του Αγίου Νικολάου, οπότε βρίσκεις την παραλία πιο άδεια. Κόστος περίπου 20-25 ευρώ.
Κρατήσεις συνήθως δεν χρειάζονται εκτός από τον Ιούλιο-Αύγουστο, όπου το πρωινό δρομολόγιο στις 9 είναι σκόπιμο να το κλείσεις από το προηγούμενο απόγευμα.
Το belvedere — φωτογραφία, όχι μπάνιο
Πάνω στο γκρεμό, στη θέση Αγαλάς / Αγαλής, το Δημόσιο έχει διαμορφώσει ένα πλατώ με κιγκλιδώματα που δίνει την εικόνα από ψηλά. Είναι εκείνη η φωτογραφία με το σκαρί να κάθεται στα λευκά βότσαλα και το τιρκουάζ νερό να τον περιβάλλει — η πιο γνωστή εικόνα της Ζακύνθου.
Το belvedere έχει δωρεάν πρόσβαση με αυτοκίνητο. Ο δρόμος από Αναφωνήτρια είναι στενός αλλά ασφαλτοστρωμένος, και τα τελευταία 300 μέτρα είναι δύσκολα για μεγάλα οχήματα — καλύτερα να παρκάρεις στο μεγάλο πλάτωμα πριν και να συνεχίσεις με τα πόδια 5 λεπτά.
Κρίσιμες πληροφορίες:
- Ώρα για φωτογραφία: 10:00-12:00 το πρωί ο ήλιος πέφτει ιδανικά μέσα στη ρεματιά. Μετά τις 15:00 η βορινή πλευρά αρχίζει να σκιάζει.
- Συνωστισμός: Τα πούλμαν από τη χώρα φτάνουν στις 11:00, 12:30 και 14:00. Αν δεν θες να περιμένεις για τη φωτογραφία, πήγαινε πριν τις 10:30 ή μετά τις 17:00.
- Ασφάλεια: Το 2018 έπεσε τμήμα βράχου από τον γκρεμό στην παραλία — δημοσιευμένα βίντεο της στιγμής δείχνουν το μέγεθος του κινδύνου. Μείνε πίσω από τα κιγκλιδώματα και μην προσπαθήσεις να κατεβείς σε κανένα σημείο.
Στην ίδια την παραλία — τι σε περιμένει
Όταν φτάσεις με τη βάρκα, η πρώτη αίσθηση είναι μια σιωπή. Η άμμος είναι σχεδόν λευκή, τα βότσαλα είναι τεράστια κάτω από το νερό, και οι βράχοι ορθώνονται ζαλιστικά προς όλες τις κατευθύνσεις.
Η παραλία έχει μήκος περίπου 200 μέτρα και πλάτος 20-30 μέτρα αναλόγως της εποχής και της βροχής που έχει προηγηθεί. Το σκαρί του «Παναγιώτη» έχει φθαρεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια — τμήματά του έχουν παρασυρθεί από τη θάλασσα, και αυτό που βλέπεις σήμερα είναι ο κύριος κορμός μαζί με μερικά συντρίμμια γύρω του.
Ό,τι δεν θα βρεις:
- Ξαπλώστρες ή ομπρέλες
- Καντίνα
- Τουαλέτες
- Σκιά (εκτός από τη σκιά του ίδιου του ναυαγίου τις πρωινές ώρες)
Ό,τι πρέπει να κουβαλήσεις: νερό, καπέλο, αντηλιακό, σαγιονάρες (η άμμος ζεσταίνεται πολύ το μεσημέρι), τσαντάκι αδιάβροχο για κινητό.
Η βαρκάδα σε αφήνει 40-60 λεπτά στην παραλία πριν σε πάρει πίσω. Είναι ακριβώς αρκετά για μια βουτιά, κάποιες φωτογραφίες και μια κοντινή επίσκεψη στο ναυάγιο, αλλά δεν αρκούν για να ξαπλώσεις και να χαλαρώσεις. Αν θέλεις πιο χαλαρή εμπειρία, κλείσε ιδιωτικό σκάφος — κοστίζει γύρω στα 200-300 ευρώ για ολοήμερη εκδρομή με τέσσερις και σου δίνει ευελιξία να κάνεις στάση όπου θέλεις.
Κολύμπι — τι να προσέχεις
Τα νερά φαίνονται πιο ρηχά απ’ ό,τι είναι. Μέσα σε 5 μέτρα από την ακτή, ο βυθός πέφτει απότομα στα 4-5 μέτρα βάθος. Κολυμβητές με κακή τεχνική έχουν δυσκολευτεί — υπάρχουν και θαλάσσια ρεύματα που αντλούν προς τα ανοιχτά στη βόρεια πλευρά.
Μη σκαρφαλώνεις στο σκαρί του Παναγιώτη. Εκτός από επικίνδυνο (αιχμηρά μέταλλα, σκουριασμένα πατώματα που σπάνε), είναι και τεχνικά παράνομο — το ναυάγιο θεωρείται πολιτιστικό κειμήλιο πλέον.
Συμβουλές από ντόπιους που τους τρέχει αίμα ζακυνθινό
- Φωτογραφία στο belvedere: μόλις φτάσεις, προχώρα στα μεγάλα πλατώματα πιο αριστερά. Τα δεύτερα θεάγνωστα σημεία έχουν καλύτερη προοπτική και λιγότερους τουρίστες.
- Μαγιό: βάλτο πριν φύγεις από το ξενοδοχείο. Στα βαρκάκια δεν υπάρχει αποδυτήριο.
- Χρονοδιάγραμμα: αν κάνεις και Ναυάγιο και Γαλάζιες Σπηλιές στην ίδια ημέρα, η ιδανική σειρά είναι πρώτα Ναυάγιο στις 9:00, μετά Γαλάζιες Σπηλιές στις 11:00 — γιατί το φως μέσα στις σπηλιές λάμπει καλύτερα στις πρωινές/μεσημεριανές ώρες όταν ο ήλιος μπαίνει ευθέως.
- Αποφυγή: ποτέ Κυριακή πρωί Αυγούστου. Θα δεις περισσότερους τουρίστες απ’ ό,τι άμμο.
Αν έχεις περισσότερο χρόνο
Η περιοχή των Βολιμών γύρω από τον Άγιο Νικόλαο αξίζει έναν δικό της χρόνο. Παραδοσιακά χωριά, πέτρινες εκκλησίες, ταβέρνες με κόκορα στιφάδο και τοπικό κρασί βερντέα. Κάνε το Ναυάγιο το πρωινό σου πρόγραμμα και μετά πάνε για μεσημεριανό στις Άνω Βολίμες — η διαφορά θερμοκρασίας κουβαλάει μια αίσθηση πραγματικής Ζακύνθου, πριν το τουριστικό βερνίκι του 80.