Από έξω, μοιάζει λιτός, σχεδόν φρουριακός. Μόλις όμως περάσεις την πόρτα του Συγκαθεδρικού του Αγίου Ιωάννη, η ανάσα κόβεται: κάθε εκατοστό είναι σκαλισμένο, επιχρυσωμένο και ζωγραφισμένο, σε μια εκρηκτική επίδειξη μπαρόκ πλούτου. Το δάπεδο είναι στρωμένο με 400 πολύχρωμες μαρμάρινες ταφόπλακες ιπποτών, και σε ένα παρεκκλήσι κρέμεται ο μοναδικός υπογεγραμμένος πίνακας του Καραβάτζιο στον κόσμο. Είναι το κορυφαίο μνημείο της Μάλτας.
Η έκπληξη πίσω από τη λιτή πρόσοψη
Από έξω, ο Συγκαθεδρικός του Αγίου Ιωάννη (St John’s Co-Cathedral) δεν προετοιμάζει για τίποτα. Η πρόσοψή του είναι λιτή, αυστηρή, σχεδόν φρουριακή — ταιριαστή με το πολεμικό πνεύμα των Ιπποτών που τον έχτισαν το 1573-1578.
Και μετά περνάς την πόρτα. Και μένεις άφωνος.
Ένα ξέσπασμα μπαρόκ
Το εσωτερικό είναι από τα πιο εκθαμβωτικά της Ευρώπης. Κάθε επιφάνεια — τοίχοι, κολόνες, θολωτή οροφή — είναι σκαλισμένη σε πέτρα και καλυμμένη με χρυσό φύλλο. Η οροφή είναι ζωγραφισμένη με σκηνές από τη ζωή του Αγίου Ιωάννη, από τον Ιταλό καλλιτέχνη Mattia Preti.
Ο λόγος αυτής της υπερβολής: ο Συγκαθεδρικός ήταν η εκκλησία του Τάγματος των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη. Το Τάγμα χωριζόταν σε «γλώσσες» (langues) — εθνικές ομάδες (Ιταλία, Γαλλία, Αραγονία, Καστίλη, κ.λπ.), καθεμία με το δικό της παρεκκλήσι. Οι γλώσσες ανταγωνίζονταν μεταξύ τους στη διακόσμηση, θέλοντας η καθεμία να έχει το πλουσιότερο. Το αποτέλεσμα είναι αυτή η εκρηκτική επίδειξη πλούτου και πίστης.
Το δάπεδο των νεκρών
Κοίτα κάτω: το δάπεδο είναι στρωμένο με περίπου 400 μαρμάρινες ταφόπλακες, κάτω από τις οποίες αναπαύονται ιππότες του Τάγματος. Καθεμία είναι ένα πολύχρωμο έργο ένθετου μαρμάρου, με οικόσημα, σύμβολα του θανάτου (σκελετοί, κλεψύδρες) και λατινικές επιγραφές που εξυμνούν τους νεκρούς. Περπατάς κυριολεκτικά πάνω από αιώνες ιστορίας — γι’ αυτό βγάζεις τα ψηλά τακούνια στην είσοδο.
Οι δύο Καραβάτζιο
Το απόλυτο αριστούργημα βρίσκεται στο Παρεκκλήσι (Oratory): ο «Αποκεφαλισμός του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή» (1608) του Καραβάτζιο. Είναι ο μεγαλύτερος πίνακας που φιλοτέχνησε ποτέ, και ο μόνος που υπέγραψε — και μάλιστα με ένα ανατριχιαστικό εύρημα: η υπογραφή του σχηματίζεται από το αίμα που τρέχει από τον λαιμό του αγίου.
Δίπλα, ένας δεύτερος Καραβάτζιο, ο «Άγιος Ιερώνυμος γράφων».
Ο ίδιος ο Καραβάτζιο είχε καταφύγει στη Μάλτα το 1607, φυγάς από τη Ρώμη μετά από έναν φόνο. Έγινε ιππότης, δημιούργησε αυτά τα έργα — αλλά η βίαιη φύση του τον πρόδωσε ξανά: μετά από έναν καβγά φυλακίστηκε, δραπέτευσε και εκδιώχθηκε ατιμωτικά. Το δράμα της ζωής του αντανακλάται στην έντονη, σκοτεινή δύναμη των πινάκων.
Πρακτικά
- Πρόσβαση: Κέντρο Βαλέτας, Republic Street.
- Εισιτήριο: ~15€, online κράτηση συνιστάται· audioguide.
- Ενδυμασία: Καλυμμένοι ώμοι/γόνατα· χωρίς τακούνια.
- Κλειστός: Κυριακές (για επισκέπτες).
Τι να συνδυάσεις
Ο Συγκαθεδρικός είναι το αποκορύφωμα μιας μέρας στη Βαλέτα. Για να καταλάβεις ποιοι ήταν οι Ιππότες που τον έχτισαν, συνδύασέ τον με την ιστορία του Τάγματος και το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου.