Δεν μπορείς να καταλάβεις τη Μάλτα χωρίς τους Ιππότες του Αγίου Ιωάννη. Για 268 χρόνια (1530-1798), αυτό το θρυλικό στρατιωτικό-θρησκευτικό τάγμα κυβέρνησε το νησί, το μεταμόρφωσε σε ένα απόρθητο φρούριο και άφησε πίσω του μια ολόκληρη πολιτεία — τη Βαλέτα, τα οχυρά, τα παλάτια, τους καθεδρικούς. Από τη θρυλική Μεγάλη Πολιορκία του 1565 ως το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, αυτή είναι η ιστορία που ζωντανεύει πίσω από κάθε πέτρα της Μάλτας.
Το τάγμα πίσω από τα πάντα
Περπατώντας στη Μάλτα, βλέπεις παντού το ίδιο σύμβολο: έναν λευκό οκτάκτινο σταυρό — τον Μαλτέζικο Σταυρό. Είναι το έμβλημα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη, του τάγματος που, περισσότερο από κάθε άλλον, διαμόρφωσε το νησί όπως το ξέρουμε. Για να καταλάβεις τη Μάλτα, πρέπει να ξέρεις την ιστορία τους.
Από τα Ιεροσόλυμα στη Μάλτα
Οι Ιππότες (γνωστοί και ως Ιωαννίτες ή Νοσοκομειακοί) ξεκίνησαν την εποχή των Σταυροφοριών ως ένα θρησκευτικό τάγμα που φρόντιζε άρρωστους προσκυνητές στους Αγίους Τόπους. Σταδιακά έγιναν και μια ισχυρή στρατιωτική δύναμη.
Μετά την πτώση των Αγίων Τόπων, εγκαταστάθηκαν στη Ρόδο για δύο αιώνες — μέχρι που ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής τους εκδίωξε το 1522. Άστεγοι για χρόνια, τελικά το 1530 ο αυτοκράτορας Κάρολος Ε΄ τους παραχώρησε τη Μάλτα (έναντι του συμβολικού ετήσιου φόρου ενός γερακιού — ο θρυλικός «Μαλτέζικος Γεράκος»).
Η Μεγάλη Πολιορκία του 1565
Το πιο ηρωικό κεφάλαιο ήρθε το 1565. Ο Σουλεϊμάν, θέλοντας να ξεμπερδέψει οριστικά με τους Ιππότες, έστειλε έναν τεράστιο στόλο και στρατό περίπου 40.000 ανδρών. Απέναντί τους, μόλις ~600 Ιππότες και μερικές χιλιάδες Μαλτέζοι.
Ό,τι ακολούθησε έμεινε στην ιστορία. Επί περίπου τέσσερις μήνες, υπό τον ηλικιωμένο αλλά ατρόμητο Μεγάλο Μάγιστρο Jean de Valette, οι υπερασπιστές άντεξαν επιθέσεις, βομβαρδισμούς και τρομερές απώλειες. Το μικρό φρούριο St Elmo έπεσε μόνο μετά από εβδομάδες μάχης μέχρι τελευταίου άνδρα. Τελικά, εξαντλημένοι και αποδεκατισμένοι, οι Οθωμανοί αποχώρησαν ηττημένοι.
Η νίκη είχε τεράστια σημασία: σταμάτησε την οθωμανική προέλαση στη δυτική Μεσόγειο και έκανε τους Ιππότες ήρωες σε όλη την Ευρώπη. Προς τιμή της νίκης, χτίστηκε η νέα πρωτεύουσα — η Βαλέτα.
Η κληρονομιά τους
Στα 268 χρόνια της κυριαρχίας τους, οι Ιππότες μεταμόρφωσαν τη Μάλτα:
- Έχτισαν τη Βαλέτα από το μηδέν, μια από τις πρώτες σχεδιασμένες πόλεις της Ευρώπης.
- Δημιούργησαν τον εκθαμβωτικό Συγκαθεδρικό του Αγίου Ιωάννη.
- Ύψωσαν τεράστια φρούρια και οχυρώσεις που έκαναν το νησί απόρθητο.
- Έφεραν τέχνη (τον Καραβάτζιο!), ιατρική πρόοδο και πλούτο.
Το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου στη Βαλέτα, η έδρα τους, είναι επισκέψιμο — με πλούσιες αίθουσες και μια εντυπωσιακή Οπλοθήκη γεμάτη πανοπλίες.
Το τέλος και η συνέχεια
Η κυριαρχία τους τελείωσε άδοξα το 1798, όταν ο Ναπολέων, στον δρόμο του για την Αίγυπτο, κατέλαβε τη Μάλτα σχεδόν χωρίς μάχη. Οι Ιππότες όμως δεν εξαφανίστηκαν: το τάγμα υπάρχει μέχρι σήμερα ως το Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα της Μάλτας, ένας ανθρωπιστικός οργανισμός με έδρα τη Ρώμη.
Πρακτικά
- Πού να το ζήσεις: Βαλέτα, Παλάτι Μεγάλου Μαγίστρου, Τρεις Πόλεις, φρούρια.
- Must: Το Fort St Elmo (με το Εθνικό Μουσείο Πολέμου) και η Οπλοθήκη.
Τι να συνδυάσεις
Η ιστορία των Ιπποτών είναι το «κλειδί» που δένει όλα τα αξιοθέατα: τη Βαλέτα, τον Συγκαθεδρικό και τις Τρεις Πόλεις. Με αυτή τη γνώση, κάθε πέτρα του νησιού αποκτά νόημα.