Η Χώρα της Νάξου είναι από τις πιο πολυεπίπεδες πρωτεύουσες των Κυκλάδων. Πάνω, ένα βενετσιάνικο κάστρο του 1207 με αρχοντικά που κατοικούνται ακόμα από τους ίδιους πύργους-οικογένειες. Κάτω, ο Μπούργος με τα στενά της παλιάς αγοράς. Στη μέση, μια καθολική μητρόπολη που λειτουργεί 800 χρόνια. Είναι από τα λίγα μέρη στην Ελλάδα όπου τρεις θρησκευτικές κοινότητες - ορθόδοξοι, καθολικοί, εβραίοι μέχρι τον 19ο αιώνα - συνυπήρξαν για αιώνες.
Η ίδρυση από τον Σανούδο
Το 1207 ο Μάρκος Σανούδος, ανιψιός του Δόγη της Βενετίας, έφτασε στη Νάξο με 8 γαλέρες μετά τη συμμετοχή του στην Δ’ Σταυροφορία και την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Πολιόρκησε για 40 ημέρες το Κάστρο της Απαλίρου που ήταν η διοικητική έδρα του νησιού - τότε στα χέρια Γενοβέζων πειρατών. Όταν οι μισθοφόροι του ήταν έτοιμοι να εγκαταλείψουν, ο Σανούδος έκαψε τα ίδια του τα πλοία ώστε οι σύντροφοί του να αναγκαστούν να πολεμήσουν μέχρι τέλους.
Με την κατάκτηση, ο Σανούδος γκρέμισε την Απαλίρου και ίδρυσε νέα πρωτεύουσα στη θέση της σημερινής Χώρας. Ο Καστρόπολη που έχτισε λειτούργησε ως πρωτεύουσα του Δουκάτου του Αρχιπελάγους από το 1207 έως το 1566 - 359 χρόνια βενετσιάνικης κυριαρχίας στις Κυκλάδες.
Τα τείχη και η μορφή
Το συνολικό συγκρότημα Καστρόπολη και Μπούργου καλύπτει 46.400 τετραγωνικά μέτρα με τείχη συνολικού μήκους 1.140 μέτρων. Το οχυρό έχει ξεχωριστό πεντάγωνο σχήμα και αρχικά προστατευόταν από 12 πύργους. Σήμερα διατηρούνται μερικοί ακέραιοι, άλλοι έχουν ενσωματωθεί στα αρχοντικά της Καστρόπολης.
Η κεντρική Πύλη “Τρανί” στη βόρεια πλευρά είναι η πιο εντυπωσιακή - μια στενή καμάρα μέσα από την οποία περνούσαν οι έμποροι, οι παπάδες και οι Ενετοί φεουδάρχες. Διπλά της δεσπόζει η μαρμάρινη μέτρηση του βενετσιάνικου πήχη - η επίσημη μονάδα μέτρους για τα υφάσματα της εποχής.
Τι θα δεις μέσα στην Καστρόπολη
Στο εσωτερικό της Καστρόπολης, τα στενά είναι λαβύρινθος. Δεν χρειάζεσαι χάρτη - απλώς χάσου. Θα συναντήσεις τα Τρίσφιστρα, αρχιτεκτονική επιβίωση των τριπλών παραθύρων που χαρακτήριζαν τα βενετσιάνικα αρχοντικά του 16ου και 17ου αιώνα. Πολλά διατηρούν ακόμα τα οικόσημα των φεουδαρχικών οικογενειών.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο στεγάζεται σε πρώην ιησουιτικό σχολείο του 17ου αιώνα και έχει σπουδαία συλλογή κυκλαδικών ειδωλίων - μερικά από τα ωραιότερα της πρώιμης εποχής του χαλκού (3200-2300 π.Χ.). Διπλά του, η καθολική μητρόπολη είναι ακόμα ενεργή. Η Νάξος έχει μία από τις παλαιότερες καθολικές κοινότητες στην Ελλάδα - πρόκειται για κατοίκους ελληνικής καταγωγής που διατήρησαν το λατινικό δόγμα από τη βενετσιάνικη περίοδο.
Από την κορυφή του Καστρόπολη, η θέα ανοίγει προς την Πορτάρα στη μία πλευρά και προς τη Χώρα και τα κάτω βορινά νησιά (Πάρος, Δήλος) στην άλλη.
Ο Μπούργος
Έξω από τα τείχη της Καστρόπολης βρίσκεται ο Μπούργος - η εμπορική και βιοτεχνική ζώνη της παλιάς πόλης. Σήμερα είναι η πιο ζωντανή περιοχή της Χώρας: εστιατόρια, καφέ, μαγαζιά με κίτρο, αρσενικό τυρί, δερμάτινα.
Στον Μπούργο θα βρεις και την Παναγία Βλαχέρνας (ορθόδοξη μητρόπολη), την εβραϊκή συναγωγή που λειτούργησε ως τον 19ο αιώνα, και τα στενά παζαριών όπου σήμερα στεγάζονται τα καλύτερα ταβερνεία της πόλης.
Πρακτικές συμβουλές
Φόρα παπούτσια κλειστά - τα καλντερίμια είναι λεία και γλιστρούν με βροχή. Ξεκίνα νωρίς ή πρόλαβε να ανέβεις στο Κάστρο πριν τον ήλιο γίνει αφόρητος το μεσημέρι.
Για διανυκτέρευση, υπάρχουν boutique ξενοδοχεία μέσα στην Καστρόπολη - ρομαντικά, αλλά μικρά δωμάτια χωρίς πισίνα. Πιο μεγάλα καταλύματα προς τον Άγιο Γεώργιο, 5-10 λεπτά περπάτημα από τον Μπούργο.
Για βραδινό φαγητό, οι ταβέρνες στα στενά πίσω από την προκυμαία είναι σαφώς καλύτερες από αυτές στο μέτωπο. Δοκίμασε αρσενικό τυρί και κίτρο - δύο ΠΟΠ που ορίζουν τη γαστρονομία του νησιού.