Σε αντίθεση με τον [Κούρο του Απολλώνα](/proorismoi/ellada/naxos/kouros-apollona) που είναι μακριά στο βόρειο άκρο της Νάξου, ο Κούρος του Φλεριού (ή Κούρος των Μελανών) βρίσκεται μόλις 10 λεπτά οδήγηση από τη Χώρα. Ξαπλωμένος ανάμεσα σε αμπελώνες και λεμονιές, σε μαγική τοποθεσία, είναι ίσως το πιο φωτογενές αρχαιολογικό μνημείο της Νάξου.
Τι είναι ο Κούρος του Φλεριού
Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για έναν, αλλά για δύο ημιτελείς κούρους ξαπλωμένους στην ίδια κοιλάδα. Είναι αρχαϊκής εποχής, χρονολογημένοι στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. Ο πρώτος και πιο γνωστός μετράει 5,5 μέτρα χωρίς το βάθρο, ο δεύτερος επίσης 5,5 μέτρα μαζί με το βάθρο - δηλαδή πρακτικά διπλάσιοι από φυσικό άνθρωπο.
Σκαλίστηκαν από το ίδιο μάρμαρο που εξορύσσετο στα γειτονικά λατομεία του Φλεριού. Όπως και στον Κούρο του Απολλώνα, η αρχική επεξεργασία γινόταν στο λατομείο - για να μειωθεί το βάρος και να προστατευθεί η τελική επιφάνεια κατά τη μεταφορά. Η τελική λεπτή λάξευση γινόταν στον προορισμό.
Γιατί έμειναν εκεί
Σύμφωνα με τα τεκμήρια του αρχαιολογικού χώρου, και οι δύο κούροι έπεσαν θύματα ατυχήματος κατά τη μεταφορά τους από τις πλαγιές του λατομείου προς το παρακείμενο ρέμα. Σπάσανε άκρα τους - πόδια ή χέρια - κάτι που τους κατέστησε μη μεταφερόμενους. Τους εγκατέλειψαν εκεί, και έτσι έμειναν επί 2.500 χρόνια ξαπλωμένοι στο τοπίο.
Το ξαπλωμένο σχήμα δεν είναι αρχιτεκτονική επιλογή - είναι αποτέλεσμα του ατυχήματος. Στον προορισμό τους θα στέκονταν όρθιοι, ως αναθήματα ή κιόνες σε ναό.
Το αρχαίο ιερό
Κοντά στους κούρους έχει ανασκαφεί αρχαίο ιερό όπου λατρεύονταν οι θεοί προστάτες του λατομείου και των κοντινών πηγών. Στον 6ο π.Χ. αιώνα χτίστηκε στο νότιο τμήμα του ιερού ένας μικρός ναός, του οποίου τα θεμέλια αποτελούνται από ασυνήθιστα μεγάλα μαρμάρινα μπλοκ. Τα μπλοκ μεγέθους και βάρους υπογραμμίζουν τη μυθική δύναμη των ηρώων Ώτου και Εφιάλτη που λατρεύονταν εκεί - των γιγάντων που, σύμφωνα με τη μυθολογία, σώρευαν βουνά για να φτάσουν στον Όλυμπο.
Σήμερα τα ερείπια του ιερού είναι ορατά αλλά εν μέρει χωμένα στο έδαφος. Δεν υπάρχει σύγχρονη υποδομή - ούτε εξηγητικές πινακίδες, ούτε φύλακας. Είναι ένας από τους πιο αυθεντικούς αρχαιολογικούς χώρους που μπορείς να επισκεφθείς.
Το τοπίο
Το πραγματικό κέρδος αυτής της επίσκεψης δεν είναι μόνο ο κούρος αλλά το σύνολο: αμπελώνες, λεμονιές, τρεχούμενο νερό από την πηγή Φλεριού (που τροφοδοτεί τη γύρω περιοχή με νερό όλο τον χρόνο), αρχαίες πέτρες, μυρωδιά εσπεριδοειδών. Η ατμόσφαιρα είναι μυσταγωγική - όταν φτάνεις δεν είναι σχεδόν ποτέ άλλος επισκέπτης.
Στα Μελανά υπάρχουν παραδοσιακές ταβέρνες για κρασί, ελιές, φρέσκο τυρί και πιάτα από το χωριό. Δοκίμασε στις “Πηγές Φλεριού” - οικογενειακό εστιατόριο με μαγερικά της ημέρας.
Πώς να επισκεφθείς
Τα Μελανά απέχουν 8 χλμ από τη Χώρα, γύρω στα 12-15 λεπτά οδήγηση μέσω Γαλήνης. Από το χωριό υπάρχουν πινακίδες για “Κούρος Μελανών” / “Kouros of Flerio”. Παρκάρισμα δωρεάν, μετά μικρός περίπατος 5 λεπτών στα χωράφια.
Επίσκεψη ελεύθερη, χωρίς εισιτήριο. Συνήθως παρουσιάζεται ένας τοπικός κάτοικος που για 2-3 ευρώ “συμβολικά” σε ξεναγεί - δεν είναι υποχρεωτικό αλλά αξίζει για τις τοπικές ιστορίες.
Ιδανική ώρα: πρωί ή απόγευμα όταν ο ήλιος δεν είναι κάθετος. Μεσημέρι έχει καυτό ήλιο και λίγη σκιά. Συνδύασε με μεσημεριανό σε ταβέρνα Μελανών ή επιστροφή στη Χώρα. Η όλη εξόρμηση παίρνει 2-2,5 ώρες.
Για όσους θέλουν αρχαιολογική μέρα, τα Μελανά συνδυάζονται καλά με τη Χώρα και το Κάστρο - ίδια κατεύθυνση, μικρή απόσταση. Για πιο ολοκληρωμένη αρχαιολογική εμπειρία, βάλε δεύτερη μέρα τον Κούρο του Απολλώνα.